Dywany z Araku, miasta w środkowym Iranie, dawniej zwanego Sultanabad, i z okolicznych wsi; region tkacki rozwinął się za Kadżarów, gdy kwitł eksport dywanów perskich do Europy i Ameryki. Teksty o dywanach posługują się tym miastem także jako punktem odniesienia: miasto Sarouk leży około 50 km (31 mil) na północ od niego, a wsie Malayer leżą między Arakiem a Hamadanem. Starsze dywany z tego obszaru nadal sprzedaje się pod dawną nazwą Sultanabad.
Wąski pas biegnący wzdłuż szerokiej bordiury głównej dywanu, obramowujący ją i dopełniający granicę wokół pola, podobnie jak rama otacza obraz; nazywa się go też bordiurą poboczną. Na przykład w wielu dywanach Sarouk bordiurę główną otacza znacznie cieńsza bordiura pomocnicza, a szerokie bordiury kwiatowe, jak w niektórych dywanach Tabriz i Kashan, są często obramowane wąskimi bordiurami pomocniczymi. Szeroka bordiura główna i jej wąskie bordiury pomocnicze tworzą razem hierarchię pasów, która uwydatnia wzór.
Motyw w kształcie kropli z wygiętym ku górze czubkiem, od stuleci wszechobecny w tkactwie perskim i kaszmirskim. Perskie słowo tłumaczy się jako „pączkujący kwiat lub roślina”, a motyw symbolizuje wzrost i odrodzenie; odczytuje się go też jako cyprys, który gnie się na wietrze, lecz rzadko się łamie, jako płomień, nasiono, szyszkę albo stylizowany migdał. Gdy w XIX wieku szkockie manufaktury zaczęły naśladować szale kaszmirskie, boteh stał się na Zachodzie znany jako „paisley”, od miasta Paisley. Na dywanach powtarza się zwykle na całym polu, zwłaszcza w dywanach Tabriz, Sarouk, Kerman, Mashhad i Malayer.
Długi, wąski dywan do korytarzy, przedpokojów, schodów i kuchni, układany też po dwa lub trzy egzemplarze obok łóżka. Standardowe chodniki mają około 60–90 cm (2–3 stopy) szerokości, szersze 90–120 cm (3–4 stopy), a długość od około 1,8 m (6 stóp) do mniej więcej 12 m (40 stóp); najdłuższymi słyną Hamadan i Karaja. Chodniki Heriz, Azerbaijan i Hamadan są zwykle szerokie, natomiast szerokie chodniki Tabriz, Sarouk i Karaja to w większości egzemplarze starsze. W korytarzu warto zostawić na każdym końcu około 30–45 cm (12–18 cali) wolnej podłogi. Ponieważ pojedynczy medalion ginie na tak długim polu, geometryczne chodniki wiejskie często powtarzają medalion, zmieniając między powtórzeniami jego wewnętrzny wzór lub kolor; Karaja zestawia naprzemiennie dwa odmienne medaliony.
Przedział rozmiarowy powyżej średniego: od około 152 × 244 cm (5 × 8 stóp) przez formaty 183 × 274, 213 × 305 i 244 × 305 cm (6 × 9, 7 × 10 i 8 × 10 stóp) aż do około 244 × 335 cm (8 × 11 stóp); od 2,7 × 3,7 m (9 × 12 stóp) dywan uchodzi już za ponadwymiarowy. Pasuje do salonu w małym mieszkaniu (od 152 × 244 do 183 × 274 cm), do średniego salonu (od 213 × 305 do 244 × 335 cm) albo do domowego gabinetu, gdzie dywan 152 × 244 lub 183 × 274 cm leży przed biurkiem. W tym rozmiarze tkane są miejskie dywany perskie, takie jak Tabriz, Sarouk i Kashan, natomiast dywany plemienne, takie jak dywany beludżyckie i Qashqai, rzadko tka się tak duże. Nazwy klas rozmiarowych bywają u sprzedawców różne, dlatego ważniejsze od nazwy są wymiary.
Dywan utkany jak obraz: z pejzażami, scenami historycznymi lub mitologicznymi, opowieściami biblijnymi lub innymi oraz postaciami ludzkimi zamiast powtarzalnego ornamentu, kompozycją przypominający tradycyjne dzieła sztuki. Tkają je mistrzowie tkactwa w warsztatach miejskich, głównie w Tabrizie, słynącym z dużej różnorodności wzorów figuralnych, a także w Kashanie, Isfahanie i Sarouku. Twarze i partie kwiatowe są często tkane z większą gęstością węzłów niż reszta dywanu, dlatego gęstość węzłów najlepiej uśredniać z dwóch lub trzech obszarów.
Dywan perski wykonany w mieście, często w warsztacie; jedna z trzech rodzin (miejskie, wiejskie, plemienne), na które zwykle dzieli się dywany perskie. Tkacze pracują zazwyczaj według rysunkowego planu przygotowanego przez projektanta, pod kierunkiem doświadczonych tkaczy lub mistrzów, a warsztat może kupić wełnę hurtowo i ufarbować ją całą naraz, dlatego standardy są bardziej rygorystyczne niż w tkactwie wiejskim i plemiennym, opartym na pamięci. Dywany miejskie osiągają zwykle największą gęstość węzłów oraz najszerszy wachlarz rozmiarów, barw i wzorów, najczęściej kwiatowych (Tabriz, Kashan, Isfahan, Kerman, Nain, Mashhad, Sarouk). Pochodzenie z warsztatu zwykle świadczy o wyższej jakości, ale nie każdy dywan warsztatowy jest sygnowany.
Wyjątkowo duży dywan tkany do wielkiej sali reprezentacyjnej, w rozmiarach specjalnych, wykraczających poza standardowe przedziały, mniej więcej od 3,7 × 5,5 m (12 × 18 stóp) w górę. Takie rozmiary wykonuje się często na zamówienie, a wytwarzać je mogą warsztaty mające dostęp do bardzo dużych krosien i sporych zasobów, jak w tkactwie Sarouk. Przykładem tej skali jest dywan Kashan o wymiarach 4,0 × 6,1 m (13 × 20 stóp), w układzie z medalionem i narożnikami. Sprzedawcy wyznaczają ten próg różnie, dlatego podana wartość jest przybliżona.
Największa standardowa klasa rozmiarowa dywanów ręcznie wiązanych: zaczyna się od około 2,7 × 3,7 m (9 × 12 stóp) i obejmuje formaty 3 × 4 m, 3 × 4,3 m i 3,7 × 4,9 m (10 × 13, 10 × 14 i 12 × 16 stóp), a sięga do około 4,3 × 6,7 m (14 × 22 stóp); w niektórych tabelach rozmiarów klasa ta zaczyna się dopiero powyżej około 3 × 4,3 m (10 × 14 stóp). Tak duże dywany pasują do dużych salonów, jadalni i sypialni i pochodzą przeważnie z perskich i pakistańskich warsztatów miejskich, z pewną liczbą dywanów Heriz i Bakhtiari oraz nielicznymi od tkaczy plemiennych, takich jak Kaszkajowie czy Beludżowie. Warsztaty takie jak te w Sarouku tkają też na zamówienie rozmiary pałacowe powyżej 3,7 × 5,5 m (12 × 18 stóp). Ich ciężar zwykle wystarcza, by leżały w miejscu bez podkładu pod dywan, choć podkład przydaje się pod ciężkimi meblami lub w wilgotnych pomieszczeniach.
Dawne dywany perskie z równiny Ferahan (także Farahan lub Feraghan) w środkowym Iranie, znane z wzorów herati pokrywających całe pole i stonowanych palet barwnych. Te dziewiętnastowieczne dywany mają zwykle romboidalną kratę z drobnych motywów kwiatowych, często w granacie, ceglastej czerwieni i kości słoniowej, i są cenione za drobny splot oraz wyważone, powściągliwe kompozycje. We współczesnym handlu nazwa ta bywa też stosowana do nowo wykonanych dywanów z pakistańskich warsztatów typu Peshawar (Chobi), tkanych z wełny ręcznie przędzionej i barwników roślinnych, w stonowanych kolorach i przeważnie perskich wzorach allover, a czasem także do dywanów Sarouk z tego samego regionu; takie dywany nie są dawnymi dywanami Ferahan.
Bardzo duży irański producent dywanów będący własnością państwa, znany pod skrótem ICC, a w Stanach Zjednoczonych jako Iranian Rug Company; jego korzenie sięgają 1934 roku. Prowadzi sieć warsztatów w około 44 miastach, m.in. w Tabriz, Hamadan i Sarouk, zatrudniając około 25 000 pracowników, i wytwarza rocznie około 50 000 m² dywanów (około 540 000 stóp kwadratowych). Dostarcza wełnę i materiały oraz udziela pożyczek na wymianę starych krosien. Barwienie i tkanie są ściśle kontrolowane, a nawet drobną wadę trzeba wypruć i wykonać od nowa, dzięki czemu jego sygnatura świadczy o stałej, wysokiej jakości niezależnie od tego, z jakiego miasta pochodzi dywan.
Przędza jedwabna wiązana w wybranych fragmentach runa poza tym wełnianego, takich jak kwiaty, zwierzęta i inne detale wzoru, dzięki czemu te miejsca połyskują na tle wełny, a wzór zyskuje żywość i głębię. Ponieważ jedwab jest cieńszy od wełny, pozwala też na większą gęstość węzłów. Ten zabieg jest znakiem rozpoznawczym dywanów Nain, w których jedwab niebieski lub w barwie kości słoniowej wydobywa różne partie wzoru, a częsty jest również w dywanach Tabriz i niektórych dywanach Sarouk. Plamy trudniej usunąć z jedwabiu niż z wełny, dlatego do jadalni lepsze jest runo z czystej wełny.
Dywany wiejskie z miasta Malayer i sąsiednich wsi między Arakiem a Hamadanem, zwykle datowane na około XIX wiek i tkane wzdłuż dawnego szlaku handlowego, którym docierały obce wzory. Bawełniana podstawa, wełniane runo i symetryczny węzeł turecki dają splot drobniejszy niż w większości dywanów wiejskich, a runo jest przystrzyżone dość nisko, by uwydatnić szczegóły. Typowymi cechami są medaliony rombowe lub sześciokątne, drobne białe kropki w obwódce okalającej medalion oraz przypominający linę efekt pętli w bordiurze samego dywanu. Styl południowo-wschodni, zbliżony do dywanów Sarouk, jest dwuwątkowy i grubszy, z medalionami kwiatowymi lub wzorami drzewa życia; styl północno-zachodni, zbliżony do Hamadan, jest jednowątkowy, geometryczny i o jaśniejszych barwach. Przeważają małe dywany i chodniki, głównie na granatowym, głęboko czerwonym lub kremowym tle.
Duży motyw pośrodku pola dywanu, wokół którego układa się reszta kompozycji; duży medalion centralny został podobno wprowadzony w epoce Safawidów (XVI–XVII wiek). Medaliony kwiatowe, typowe dla dywanów miejskich, takich jak Tabriz, Kashan i Sarouk, odczytuje się często jako kwiat lotosu, a sam motyw interpretowano też jako odzwierciedlenie wnętrza kopuły meczetu; medaliony geometryczne, zwykle sześciokątne lub rombowe, wyróżniają dywany wiejskie i plemienne, takie jak Heriz i Zanjan. Medalion może występować samodzielnie, łączyć się z czterema narożnikami, być otoczony mniejszymi medalionami powyżej i poniżej albo powtarzać się wzdłuż chodnika. Dywany bez motywu centralnego określa się jako allover. W dobrze wykonanym dywanie medalion leży pośrodku, a narożniki są swoimi wzajemnymi odbiciami lustrzanymi na tyle wiernie, na ile pozwala praca ręczna.
Dywan kwiatowy zbudowany wokół jednego medalionu centralnego — pojedynczego dużego kwiatu albo skupiska drobnych kwiatów zespolonych w jeden kształt — często powtarzanego w mniejsze medaliony powyżej, poniżej i po bokach. Medalion tradycyjnie uważa się za symbol świętego lotosu. Ponieważ zajmuje miejsce na polu, kwiaty i gałązki są w nim mniejsze i cieńsze niż w kwiatowych dywanach o wzorze allover. Wzór jest typowy dla dywanów Tabriz, Kerman, Sarouk i Kashan, a jego mocny środek sprawia, że łatwo staje się punktem centralnym pomieszczenia.
Dywany wiejskie z rejonu Mehraban, skupiska wsi w północnej części regionu Hamadan, tuż przy kurdyjskiej części Iranu, stąd obecność stylów kurdyjskich. Są to dywany jednowątkowe na bawełnie, wiązane węzłem symetrycznym (tureckim), z runem średniej wysokości z drobnej, miękkiej, lśniącej, tłustej wełny, na polach ciemnoniebieskich, ciemnoczerwonych, kremowych, w kolorze wielbłądziej sierści lub brzoskwiniowych. Starsze egzemplarze są geometryczne, z powtarzającymi się medalionami i motywami ptaków lub zwierząt, w dużej mierze tkane na własny użytek tkaczy; nowsze naśladują kwiatowe wzory amerykańskiego Sarouku. Rejon słynie z chodników, zwykle o szerokości 76–91 cm (od 2,5 do 3 stóp) i długości 1,8–6,1 m (od 6 do 20 stóp). Nie należy go mylić z Meraban z prowincji Azerbejdżan Wschodni, gdzie tka się dywany w stylu Heriz.
Najwyższa z czterech klas wysokości runa w schemacie jednego ze sprzedawców, od około 12,7 do 15,9 mm (1/2–5/8 cala), mierzona od spodu dywanu do czubków runa. Daje pod stopami wrażenie miękkości, amortyzacji i przytulności, a zwykle towarzyszą mu większe, śmielsze wzory, gdyż dywany o mniejszej gęstości węzłów nie wymagają krótkiego przycinania, by rysunek był ostry. Razem z runem średnim poleca się je do ruchliwych salonów, korytarzy, wejść i pod ciężkie meble, wymaga jednak większego prześwitu pod drzwiami i dłużej schnie w wilgotnych pomieszczeniach. Zwykle mają je dywany Heriz, Mashhad, Sarouk, Bijar, Zanjan i Gabbeh.
Popularne, trwałe perskie dywany miejskie z Sarouku, miasta w środkowym Iranie, około 50 km (31 mil) na północ od Araku, znane od XIX wieku i eksportowane do Europy i Ameryki. Na bawełnianej podstawie spoczywa wełniane runo o średniej lub dużej grubości, niekiedy z jedwabnymi akcentami, wiązane zwykle węzłem perskim (niektóre starsze egzemplarze mają węzeł turecki), w gęstości średniej do wysokiej, do około 50 węzłów na cm² (około 320 na cal kwadratowy, KPSI). Wzory kwiatowe, medalionowe i allover, a także niektóre wzory herati, boteh i figuralne, pojawiają się na polach w kolorze beżu, kości słoniowej, kremu, granatu lub czerwieni, przy czym czerwień skłania się ku pomarańczowi lub rdzy; zwykle towarzyszy im wąska bordiura pomocnicza. Amerykańskie dywany Sarouk, tkane głównie w latach 20. i 30. XX wieku, dostosowywały wzory i barwy do gustu amerykańskiego, a wiele z nich przefarbowano na preferowaną różowoczerwoną barwę.
Odmiana Sarouku tkana głównie w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku, o wzorach i barwach dostosowanych do gustów zagranicznych nabywców, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, gdzie cieszyła się bardzo dużą popularnością. Znana jest także jako Sarouk Mohajeran. Jej wzór kwiatowy posłużył później za wzorzec dla nowszych dywanów Malayer i Mehraban.
Delikatny, miękki gatunek wełny pozyskiwany z szyi i wewnętrznej warstwy okrywy wełnianej młodych owiec, często z pierwszej strzyży. Wełna kork, natłuszczona naturalną lanoliną, jest w dotyku miękka i sprężysta, a barwom nadaje dodatkowy blask. Wykorzystuje się ją na runo wielu drobnych dywanów miejskich z Isfahanu, Kermanu, Ghom, Tabrizu i Mashhadu, a także w starszych antycznych dywanach Sarouk z krótko przystrzyżonym runem. Spotyka się też zapis „cork” lub „kurk”.
Kwiatowa kompozycja allover, w której po całym polu rozsiane są gałązki kwiatów, rozety i ulistnione gałęzie, często ułożone w symetryczne pary, zwykle bez medalionu centralnego, który skupiałby na sobie wzrok. Perskie słowo afshan znaczy „rozsiany” lub „posypany”. Otwarty, przewiewny układ widać na przykład na jasnym tle w kolorze kości słoniowej niektórych dywanów Sarouk.
Klasyczny wzór perski oparty na rombie powtarzanym na całym polu, z małym kwiatem lub liśćmi wewnątrz każdego rombu i wygiętymi liśćmi po jego bokach; liście odczytuje się jako stylizowane ryby, które podobno krążą wokół lotosu. Nazwa pochodzi od Heratu, miasta w Afganistanie, w którym wzór ma podobno swoje źródło; nazywa się go też wzorem rybim, a mahi oznacza po persku „rybę”. Należy do trzech głównych rodzin wzorów; tkany jest jako wzór allover albo wokół medalionu centralnego, z rombami wewnątrz i na zewnątrz niego, a czasem występuje jako wąska bordiura. Często spotyka się go w dywanach Tabriz, Sarouk, Mashhad, Moud, Bijar, Hamadan, Abadeh, Zanjan, Kerman i Kashan.
Jedna z trzech głównych rodzin wzorów dywanów perskich, obok wzoru geometrycznego i wzoru herati: kompozycje z kwiatów, liści i pnączy rysowanych płynnymi krzywymi. Dominuje w dywanach miejskich i warsztatowych, takich jak Tabriz, Kashan, Kerman, Sarouk, Nain i Isfahan, gdzie wysoka gęstość węzłów pozwala na drobny detal, i zwykle czerpie z takich form jak wzór Shah Abbasi i rozety. Motywy kwiatowe, choć tkaczom znane wcześniej, podobno upowszechniły się w dywanach perskich od XVI wieku. Dywany kwiatowe występują w dwóch układach: z medalionem centralnym, gdzie kwiaty i gałązki są mniejsze, albo allover, z większymi kwiatami.
Układ, w którym pole dzieli się na siatkę obramowanych, w większości kwadratowych kwater, z których każda kryje własny, wyobrażony ogród z kwiatami, roślinami, drzewami i ptakami, zwykle na jednolitym tle własnego koloru. Sceny bywają różne: od cyprysów i willi po jeziora, jelenie w lesie czy drzewo życia, a w niektórych dywanach kwatery ukazują cztery pory roku. Tkacze traktują każdą kwaterę jak okno na raj i znak nadziei na jasną przyszłość. Najlepiej znany z dywanów Bakhtiari, występuje też w dywanach Tabriz, Sarouk, Kashmar, Kerman i Qom. Perska nazwa Kheshti pochodzi od słowa khesht („cegła”), od kwadratowych ramek.
Układ wazonów z kwiatami rozmieszczonych na całym dywanie, często z jednym dużym wazonem pośrodku i mniejszymi wokół medalionu; taki układ jest następnie powtarzany na całym polu. W tradycji perskiej kwitnący wazon oznacza rozwój i szanse, a odczytuje się go także jako symbol obfitości i raju. Wzór jest typowy dla dywanów Kashmar i spotyka się go również w dywanach Bakhtiari, Tabriz, Sarouk, Ghom i Kashan; w dywanach Kashmar i Kashan wazony mogą występować także w bordiurze.
Układ, w którym większa część pola pozostaje otwarta: zwykle jedno jednolite tło z zaledwie kilkoma kwiatami prowadzonymi zakrzywionymi liniami i czasem z medalionem. Występuje w trzech odmianach: z jednym medalionem centralnym, z dwoma lub więcej powtarzającymi się medalionami albo z rozproszonymi po całym polu motywami, między którymi zostawiono dużo miejsca. Kompozycja ma podobno nawiązywać do okładki Koranu i występuje głównie w perskich dywanach w stylu miejskim, takich jak Tabriz, Kashan, Sarouk, Hamadan i Kerman, a także w dywanach Bidjar. Przy tak skromnym wzorze niejednorodności wełny lub barwienia są wyraźnie widoczne.
Znaleziono 26 wyników dla „Sarouk”
📎 Link do udostępnienia: https://yourcarpet.com/pl/resources-and-guides/carpet-dictionary?search=Sarouk