Naturalne różnice odcieni w dywanach wykonywanych ręcznie, wynikające z odmienności wełny, barwników lub techniki tkania. Uznaje się je zwykle za cechę pożądaną i oznakę autentyczności dywanów rękodzielniczych.
Włókno syntetyczne stosowane w produkcji dywanów i wykładzin, cenione za wygląd zbliżony do wełny, miękkość oraz odporność na plamy, blaknięcie i pleśń.
Dekoracyjny dywan o splocie płaskim, pierwotnie wytwarzany we Francji, charakteryzujący się motywami kwiatowymi, medalionami i elementami architektonicznymi w pastelowych barwach. Tradycyjne aubussony były ręcznie tkanymi gobelinami dla francuskiej arystokracji.
Rodzaj wykładziny wytwarzanej maszynowo, o powierzchni z runa ciętego, znanej z misternych wzorów i trwałości. Nazwę zawdzięcza angielskiemu miastu Axminster, gdzie zaczęto ją produkować.
Metoda barwienia, w której barwnik dodaje się do ciekłej masy włókna syntetycznego przed wytłaczaniem. Powstają dzięki temu dywany o bardzo trwałym kolorze, wyjątkowo odporne na blaknięcie i wybielacze.
Tradycyjna metoda barwienia przędzy dywanowej, w której luźne motki zanurza się w kąpielach barwiących przed przędzeniem i tkaniem. Technika ta, powszechna w dywanach wykonywanych ręcznie, daje subtelne wahania koloru zwane abrash, które nadają tradycyjnym dywanom charakterystyczną głębię i wizualną żywość. Nadal stosują ją rzemieślnicy przygotowujący przędze barwione na zamówienie do dywanów wyjątkowych.
Przędza wytłaczana jako jedno nieskończone włókno, a następnie teksturowana — w odróżnieniu od przędzy ze stapla, przędzonej z krótkich odcinków. To rozróżnienie odpowiada na pytanie każdego właściciela nowej wykładziny: konstrukcje ze stapla gubią luźne włókna przez wiele tygodni po ułożeniu, natomiast wykładziny BCF praktycznie nie pylą, bo nie ma w nich krótkich końcówek, które mogłyby się uwolnić. Większość współczesnych wykładzin syntetycznych to BCF.
Styl wykładziny charakteryzujący się pętelkami o jednakowej wysokości, często przetykanymi kolorem. Pierwotnie określenie odnosiło się do rękodzielniczych dywanów Afryki Północnej, dziś oznacza zwykle wykładziny pętelkowe o charakterystycznym, cętkowanym wyglądzie.
Dywany perskie z kurdyjskiego miasta Bidjar w północno-zachodnim Iranie, zwane „żelaznymi dywanami Persji” ze względu na wyjątkową trwałość i gęstość splotu. Mają misterne wzory kwiatowe i geometryczne, a tak ciasny splot czyni je nadzwyczaj mocnymi i długowiecznymi.
Wzory i faktury inspirowane naturą, pomyślane tak, by wnieść elementy świata przyrody do wnętrz. Należą do szerszego nurtu projektowania biofilicznego, który dąży do wzmocnienia więzi człowieka z jego naturalnym otoczeniem.
Motyw w kształcie kropli z wygiętym ku górze czubkiem, od stuleci wszechobecny w tkactwie perskim i kaszmirskim. Gdy w XIX wieku szkockie manufaktury zaczęły naśladować szale kaszmirskie, boteh stał się na Zachodzie znany jako „paisley”, od miasta Paisley, w którym te szale tkano. Jego rodowód tłumaczono rozmaicie: jako cyprys pochylony wiatrem, płomień, nasiono albo stylizowany migdał — na dywanach pojawia się zwykle w równych rzędach na całym polu.
Rodzaj dywanu wykonywanego ręcznie, tradycyjnie w Azji Środkowej (zwłaszcza w Turkmenistanie), o powtarzalnych wzorach geometrycznych, często ośmiobocznych lub romboidalnych motywach (gulach) na czerwonym lub bordowym tle.
Uznawana na całym świecie ocena bezpieczniejszych i bardziej zrównoważonych produktów tworzonych z myślą o gospodarce o obiegu zamkniętym. W przypadku dywanów bada zdrowotność materiałów, cyrkularność wyrobu, ochronę czystego powietrza i klimatu, gospodarowanie wodą i glebą oraz sprawiedliwość społeczną.
Precyzyjna technika cięcia stosowana w produkcji dywanów, w której drgania ultradźwiękowe wytwarzają ciepło i jednocześnie tną oraz zgrzewają włókna syntetyczne. Zapobiega to strzępieniu i daje czyste, dokładne krawędzie przy misternych wzorach i nietypowych kształtach.
Program certyfikacji Carpet and Rug Institute, który wskazuje wykładziny, kleje i podkłady o bardzo niskiej emisji LZO (lotnych związków organicznych), sprzyjających lepszej jakości powietrza w pomieszczeniach.
W produkcji wykładzin: wyjątkowe lub niepowtarzalne cechy, które wyróżniają dany wyrób spośród innych — na przykład opatentowane technologie odporności na plamy albo wyłączne mieszanki włókien.
Przyjazne środowisku metody czyszczenia dywanów, wykorzystujące nietoksyczne, biodegradowalne środki i ograniczone zużycie wody. Ograniczają pozostałości chemiczne, zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach i wpływ na środowisko, nie tracąc przy tym skuteczności. Należą do nich środki pochodzenia roślinnego, pranie parowe z minimalnym udziałem chemii oraz czyszczenie enkapsulacyjne, które zmniejsza zużycie wody.
Przejrzysty, obiektywny raport przedstawiający efektywność i oddziaływanie środowiskowe dywanu w całym cyklu jego życia. Deklaracje EPD opierają się na normach międzynarodowych i metodyce oceny cyklu życia.
Tradycyjne rozmiary dywanów perskich oparte na zarze, dawnej jednostce miary liczącej około 104 cm i wywodzącej się z długości ramienia. Dozar („dwa zary”) mierzy około 2 × 1,3 m, a zaronim („półtora zara”) mniej więcej 1,5 × 1 m. Takie określenia pokazują, jak głęboko rzemiosło dywanowe wplecione jest w codzienność: rozmiary ustalono wobec pokoi, drzwi i ludzkiego ciała na stulecia przed układem metrycznym.
Dywany wykonywane ręcznie w Anatolii (dzisiejszej Turcji), rozpoznawalne dzięki geometrycznym wzorom, żywym barwom i symbolice kulturowej. Często niosą stylizowane motywy oznaczające płodność, ochronę i pomyślność, a stosowane techniki sięgają tysięcy lat wstecz.
Słynne dywany perskie pochodzące z regionu Ardabil w północno-zachodnim Iranie. Najbardziej znany egzemplarz, z XVI wieku, eksponowany jest w Victoria and Albert Museum w Londynie. Wyróżniają się wyjątkowym kunsztem wykonania, kompozycją medalionową i znaczeniem historycznym w sztuce islamu.
Dywany plemienne tkane przez Beludżów ze wschodniego Iranu, południowego Afganistanu i zachodniego Pakistanu. Wyróżniają się ciemnymi, głębokimi barwami (nasyconymi błękitami, czerwieniami i brązami), geometrycznymi wzorami oraz użyciem wełny i sierści wielbłąda. Często zawierają kompozycje modlitewne, motywy drzewa życia i stylizowane zwierzęta.
Dywany i wykładziny wytwarzane z materiałów zrównoważonych, metodami o niskim wpływie na środowisko i z komponentów nadających się do recyklingu. Należą do nich wyroby z surowców wtórnych lub włókien naturalnych oraz te produkowane przy ograniczonym zużyciu wody i energii.
Niewielkie dywany przeznaczone do modlitwy muzułmańskiej, z mihrabem (łukiem) wskazującym kierunek Mekki. Mierzą zwykle około 90 × 150 cm i mają charakterystyczne elementy architektoniczne, jak nisza lub łuk modlitewny na jednym końcu. Dywany z poszczególnych regionów różnią się wzorami, barwami i motywami, odzwierciedlającymi miejscowe wpływy kulturowe.
Wyśmienite dywany perskie z miasta Nain w środkowym Iranie, słynące z niezwykle drobnego splotu, delikatnych wzorów i jasnej palety. Zwykle mają medalion centralny z misternymi motywami kwiatowymi na tle w kolorze kości słoniowej lub jasnego błękitu. Często zawierają jedwabne akcenty, a najlepsze egzemplarze osiągają 700 węzłów na cal kwadratowy (ponad milion na metr kwadratowy).
Dywany wykonywane ręcznie w krajach Wschodu, m.in. w Persji (Iranie), Turcji, Afganistanie, Pakistanie, Indiach i Chinach. Znane z misternych wzorów, wysokiej gęstości węzłów i tradycyjnych kompozycji. Klasyfikuje się je według regionu pochodzenia, techniki tkania, elementów wzoru i materiałów; każdy obszar wypracował własny styl, odzwierciedlający miejscowe tradycje kulturowe i artystyczne.
Najstarszy znany dywan z runem na świecie, utkany około V wieku p.n.e. i odkryty w 1949 roku w zamarzniętym grobowcu scytyjskiego możnowładcy w syberyjskich górach Ałtaj. Zachowany przez jakieś 2500 lat w soczewce lodu, prezentuje wyrafinowaną technikę węzła symetrycznego i gęstość około 36 węzłów na centymetr kwadratowy — dowód, że tkactwo dywanowe było dojrzałą sztuką już w starożytności. Jest eksponowany w Ermitażu w Petersburgu.
Dywany tkane przez koczownicze i półkoczownicze grupy plemienne, o zdecydowanych wzorach geometrycznych, żywych barwach i bogatej symbolice kulturowej. W odróżnieniu od formalnych dywanów miejskich mają często kompozycje asymetryczne, wahania barwników naturalnych oraz motywy opowiadające o życiu plemienia lub kryjące symbole ochronne. Do największych grup wytwórczych należą Kaszkajowie i Bachtiarowie z Iranu, plemiona berberyjskie Afryki Północnej i rozmaite plemiona turkmeńskie.
Styl dywanu poddanego celowej obróbce, by uzyskać wygląd zużyty i vintage. Proces zwykle obejmuje pranie chemiczne, mechaniczne wycieranie lub techniki redukcji koloru, symulujące patynę czasu i użytkowania — dawny wygląd łączy się tu ze współczesną trwałością.
Technika, w której dywany vintage lub dawne wybiela się, by usunąć pierwotne barwy, a następnie farbuje ponownie — zwykle na nasycone odcienie, takie jak turkus, purpura czy intensywny róż. Proces nadaje tradycyjnym dywanom orientalnym współczesny wygląd, zachowując ich pierwotny wzór i fakturę. Bardzo popularny we współczesnym wnętrzarstwie jako mocny akcent kolorystyczny w klasycznym wzorze.
Dywan, którego wzór powstaje przez przycinanie runa na różnych wysokościach, co daje trójwymiarowy, rzeźbiony efekt. Stosuje się go często, by nadać jednobarwnym dywanom fakturę i wizualną atrakcyjność.
Dywany z włókien syntetycznych, takich jak polipropylen, odporne na wilgoć, pleśń i blaknięcie pod wpływem promieniowania UV, nadające się zarówno do wnętrz, jak i na zewnątrz.
Dywany plemienne tkane przez Yörüków, lud koczowniczy Anatolii i Bałkanów. Te wyraziste dywany mają zdecydowane wzory geometryczne, żywe barwy i symbole plemienne o dużym znaczeniu kulturowym. Cechuje je grubszy splot, mocna konstrukcja i użycie barwników naturalnych, a często zawierają motywy ochronne oraz symbole płodności, rodziny i tożsamości plemiennej.
Dywan powstający przez zbijanie i spilśnianie włókien wełny ciepłem, wilgocią i naciskiem, zamiast tkania czy tuftowania. Otrzymany materiał jest gęsty, trwały i z natury wodoodporny. Współczesne dywany z filcowanej wełny łączą tę odwieczną technikę ze współczesnym wzornictwem, dając niezwykłą tkaninę o doskonałej izolacyjności cieplnej i akustycznej.
Dywany i wykładziny wytwarzane z materiałów pochodzących z recyklingu pokonsumenckiego lub poprodukcyjnego: włókien z butelek PET, nylonu odzyskanego ze zużytych wykładzin albo podłoży z surowców wtórnych.
Tradycyjne pokrycia podłogowe używane w koczowniczych domostwach Azji Środkowej (jurtach). Wykonuje się je zwykle z wełny, w geometrycznych wzorach; pełnią funkcje zarówno dekoracyjne, jak i praktyczne — izolują od chłodu i wyznaczają strefy życia wewnątrz okrągłej konstrukcji.
Dywany tkane przez plemiona koczownicze Bliskiego Wschodu, Azji Środkowej i Afryki Północnej. Cechują je śmiałe wzory geometryczne, symbole plemienne i przenośne krosna. W odróżnieniu od dywanów miejskich czy warsztatowych często mają asymetrie, wahania barwy i wzory przekazywane z pokolenia na pokolenie bez zapisanych wzorników.
Dywany plemienne wytwarzane przez ludy koczownicze i półkoczownicze zamieszkujące góry Zagros w zachodnim Iranie. Te wyraziste dywany mają zdecydowane wzory geometryczne, żywe barwy i motywy plemienne odzwierciedlające dziedzictwo kulturowe grup takich jak Bachtiarowie, Kaszkajowie i Lurowie. Cechuje je mocna konstrukcja, barwniki naturalne i wzory opowiadające o życiu w górach oraz o tradycjach plemiennych.
Międzynarodowy system certyfikacji, który potwierdza, że wyroby włókiennicze — także dywany i wykładziny — zbadano pod kątem substancji szkodliwych i są bezpieczne dla człowieka.
Zjawisko kapilarne, w którym płyn wchłonięty głęboko w podłoże wraca w górę runa, gdy dywan wysycha — powód, dla którego „usunięta” plama potrafi pojawić się dzień po czyszczeniu. Fachowcy pokonują efekt knota, dokładnie odciągając wilgoć i szybko susząc albo kładąc na noc obciążone chłonne ściereczki na tym miejscu. Jeśli plama wraca raz po raz, winowajcą jest pozostałość pod runem, a nie samo włókno.
„Fartuch”: dodatkowe pasmo wzoru na jednym lub obu końcach dywanu turkmeńskiego, poza bordiurą główną, często tkane celowo inną techniką lub innym wzorem niż reszta pracy. Elemy pełniły praktyczne funkcje na torbach namiotowych i uprzęży zwierząt, a dla kolekcjonerów są odciskiem palca: styl elemu pomaga przypisać dany egzemplarz konkretnemu plemieniu, jak Tekke, Salor czy Jomudzi.
Dywan tkany przez plemiona turkmeńskie po to, by zawiesić go nad wejściem do jurty, a nie kłaść na podłodze. Charakterystyczna kompozycja dzieli pole na cztery ćwiartki (układ zwany hatchli, czyli krzyżowy), odczytywany tradycyjnie jako symbol ochronny strzegący progu. Ponieważ powstawały do drzwi, autentyczne ensi mają uderzająco jednolity rozmiar — mniej więcej wielkości drzwi.
Europejski system klasyfikacji reakcji na ogień wyrobów budowlanych, w tym pokryć podłogowych. Obejmuje klasy od A (niepalne) do F (łatwo zapalne), z dodatkowymi klasyfikacjami wydzielania dymu (s) i płonących kropli (d).
Dawne dywany perskie z równiny Ferahan (Feraghan) w środkowym Iranie, znane z wzorów herati pokrywających całe pole i stonowanych palet barwnych. Te dziewiętnastowieczne prace mają zwykle romboidalną kratę z drobnymi motywami kwiatowymi, często w granacie, ceglastej czerwieni i kości słoniowej. Bardzo cenione za drobny splot, wyważone kompozycje i elegancką powściągliwość.
Tradycyjny grecki dywan wykonywany ręcznie, o długim, kudłatym runie ze stuprocentowej wełny. Autentyczne flokati tka się w Grecji, a następnie pierze w zimnych wodach gór Pindos, co spulchnia wełnę i daje charakterystyczną, puszystą fakturę. Pierwotnie służyły pasterzom do ogrzania się, dziś są cenionymi elementami dekoracji, znanymi z luksusowej miękkości i naturalnego, kremowego koloru.
Wykładzina o runie ciętym z mocno skręconych włókien, które wyginają się w różnych kierunkach, dając fakturowany, swobodny wygląd, doskonałą trwałość i dużą zdolność maskowania śladów stóp.
Miara tego, jak ciasno upakowane są włókna w runie. Większa gęstość zwykle oznacza lepszą trwałość i zachowanie wyglądu. W systemie amerykańskim oblicza się ją, mnożąc gramaturę runa przez 36 i dzieląc przez wysokość runa.
Miara jakości dywanów wiązanych ręcznie: w Europie podaje się ją zwykle w węzłach na metr kwadratowy, a na rynku anglosaskim w węzłach na cal kwadratowy (KPSI). Im większa gęstość, tym drobniejszy detal i zwykle wyższa jakość.
Dywan perski z okręgu Heriz w północno-zachodnim Iranie, a ściślej ze wsi Gorevan. Ma zdecydowane wzory geometryczne, duże medaliony centralne i naroża w nasyconych czerwieniach, błękitach i kości słoniowej. W porównaniu ze zwykłymi dywanami Heriz egzemplarze Gorevan mają zwykle grubszy splot, bardziej kanciaste kompozycje i wyrazisty, rustykalny charakter, dzięki któremu chętnie sięga się po nie w klasycznych i przejściowych wnętrzach.
Masa przędzy runa w wykładzinie: w Europie mierzy się ją w gramach na metr kwadratowy, a w Stanach Zjednoczonych w uncjach na jard kwadratowy. Wyższa gramatura zwykle oznacza wykładzinę gęstszą i trwalszą.
Ośmioboczny lub wielokątny motyw medalionu, typowy dla turkmeńskich dywanów plemiennych. Medaliony te pełnią rolę godeł plemiennych: każde plemię turkmeńskie (Tekke, Salor, Ersari i inne) ma własny, charakterystyczny gul. Słowo znaczy po persku „kwiat” lub „róża”, choć same wzory są wybitnie geometryczne i stylizowane, a nie kwiatowe.
Dywany z prowincji Hamadan w północno-zachodnim Iranie, jednego z najstarszych ośrodków tkactwa dywanowego na świecie. Te wiejskie i plemienne prace mają geometryczne wzory i zdecydowane barwy, powstają zwykle w mniejszych formatach. Znane są z trwałości i charakterystycznej konstrukcji z pojedynczym wątkiem.
Chemiczna obróbka włókien, która ogranicza gromadzenie się ładunków elektrostatycznych — szczególnie ważna w obiektach komercyjnych wyposażonych w sprzęt elektroniczny.
Procesy chemiczne stosowane do dywanów i wykładzin, by ograniczyć ich palność i spełnić normy bezpieczeństwa pożarowego. Polegają zwykle na nanoszeniu środków ognioochronnych w trakcie produkcji.
Wykwintne dywany perskie z miasta Isfahan w środkowym Iranie, zaliczane do najznakomitszych na świecie. Wyróżniają się misternymi motywami kwiatowymi, wysoką gęstością węzłów (często ponad 500 węzłów na cal kwadratowy, czyli około 775 000 na metr kwadratowy), jedwabnymi akcentami i wyjątkowym kunsztem. Tradycyjna kompozycja to medalion centralny z bogato zdobionymi narożami i bordiurami.
Rękodzielnicze dywany z Dżajpuru w Indiach, znane z żywych barw i misternych wzorów. Tradycyjne dywany Jaipuri mają charakterystyczne motywy kwiatowe i geometryczne, a niekiedy wykorzystują techniki druku klockowego. Zwykle łączą bawełnianą osnowę z wełnianym runem, a ich jakość wynika z umiejętności przekazywanych z pokolenia na pokolenie wśród rzemieślników Radżastanu.
Tradycyjna tkanina o splocie płaskim z Iranu i Kaukazu, zbliżona do kilimu, ale tkana zwykle w wąskich pasach, które następnie się zszywa. Jajimy mają barwne pasy i proste motywy geometryczne, często w żywych błękitach, czerwieniach i żółciach. Historycznie plemiona koczownicze używały ich jako posłania na podłogę, narzuty lub chusty do zawijania; dziś ceni się je jako tkaninę dekoracyjną i ozdobę ścienną.
Znakomite dywany perskie z miasta Kashan w środkowym Iranie, słynące z wysokiej jakości wełny, precyzyjnego splotu i klasycznych kompozycji medalionowych. Tradycyjne dywany Kashan łączą medalion centralny, misterne motywy kwiatowe i bogate palety, w których dominują czerwienie, błękity i odcienie kości słoniowej.
Zdecydowane, geometryczne dywany tkane tradycyjnie przez plemiona kaukaskie w regionie Kazak (dziś rozdzielonym między Armenię, Azerbejdżan i Gruzję). Wyróżniają się żywymi barwami, geometrycznymi medalionami i motywami plemiennymi. Dywany w stylu kazak powstają obecnie także w krajach takich jak Pakistan i Indie.
Prestiżowe dywany perskie z prowincji Kerman w południowo-wschodnim Iranie, cenione za różnorodność wzorów, drobny splot i trwałość. Często mają misterne motywy kwiatowe, sceny figuralne albo charakterystyczną technikę „wazonową”. Ich paleta obejmuje zwykle łagodne błękity, czerwienie i odcienie kości słoniowej.
Dywan o splocie płaskim, bez runa, tradycyjnie wykonywany w Turcji, Iranie, Afganistanie i na Bałkanach. Znany z motywów geometrycznych, powstaje przez przeplatanie barwnych nitek wątku z osnową.
Znormalizowany system określający trwałość wykładziny i jej przydatność przy różnym natężeniu ruchu. W Europie wyraża się go klasami użytkowymi normy EN 1307; mówi się też o użytkowaniu mieszkalnym lub komercyjnym lekkim, średnim, intensywnym i bardzo intensywnym.
Metoda układania, w której klej nanosi się bezpośrednio na podłoże, a wykładzinę kładzie na wierzch. Powszechna w obiektach komercyjnych i przy płytkach dywanowych; daje pewny montaż bez potrzeby stosowania podkładu.
Rama lub urządzenie utrzymujące w napięciu nitki osnowy (pionowe), by można było przeplatać między nimi nitki wątku (poziome). Dywany wiązane i tkane ręcznie powstają na prostych krosnach ręcznych — pionowych krosnach wiejskich albo poziomych krosnach naziemnych, które przenoszą koczowniczy tkacze — gdzie każdy węzeł wiąże się ręcznie, a samo krosno niczego nie tka. Krosna mechaniczne, takie jak Wilton, Axminster i żakardowe, to ich przemysłowi potomkowie, używani do wykładzin tkanych maszynowo.
Wykorzystanie technik druku z klocków drewnianych do tworzenia wzorów na dywanach lub przenoszenia projektów na wzorniki tkackie. Ta odwieczna technika polega na wyrzeźbieniu wzoru w drewnianym klocku, naniesieniu barwnika i odbiciu motywu na tkaninie lub papierze.
Pasek tkaniny naszyty wzdłuż krawędzi dywanu lub wykładziny, który zapobiega strzępieniu i daje czyste wykończenie. Powszechny w dywanach i chodnikach schodowych.
Naturalny wosk pokrywający włókna wełny, wydzielany przez owcę dla zabezpieczenia runa przed wodą. W wełnianym dywanie resztkowa lanolina działa jak wbudowany ochraniacz przed plamami: rozlany płyn przez chwilę perli się na powierzchni, zamiast wsiąkać — i to jeden z powodów, dla których wełna wybacza wypadki, które w większości włókien syntetycznych zostawiłyby trwały ślad. Powtarzane agresywne czyszczenie chemiczne wypłukuje lanolinę i dlatego wełnę zaleca się prać delikatnie.
Metalowa listwa o przekroju w kształcie litery Z, stosowana przy układaniu wykładzin do wykończenia ich krawędzi w miejscach styku z innymi pokryciami podłogowymi lub w progach drzwi.
Prostokątna tkana torba-skrzynia — bagaż koczowników — używana przez plemiona Persji i Kaukazu do przechowywania i przewożenia pościeli podczas wędrówek. Tkane na płasko techniką kilimu, soumaku albo mieszaną, a następnie zszywane, panele mafrash noszą jedne z najśmielszych wzorów plemiennych; wiele dawnych egzemplarzy rozpruto i przerobiono na efektowne dywany płaskie lub poduszki.
Rozmaite techniki barwienia przędzy dywanowej: barwienie w kadzi (zanurzanie w kąpielach barwiących), barwienie ciągłe (nanoszenie po tuftowaniu), barwienie odcinkowe (kilka kolorów na jednej przędzy) i barwienie w masie (barwnik dodany do ciekłego polimeru przed wytłaczaniem). Każda metoda daje inne korzyści w zakresie trwałości barw, możliwości wzorniczych i wpływu na środowisko.
Rozmaite techniki czyszczenia: ekstrakcja gorącą wodą (pranie parowe), czyszczenie na sucho preparatami sypkimi, metoda bonnet oraz enkapsulacja. Każda ma swoje zastosowania, zależnie od rodzaju dywanu, stopnia zabrudzenia i dostępnego czasu schnięcia.
Powtarzalny wzór pokrywający całe pole: okrągłe kwiaty połączone romboidalną kratą wici, zwykle z koronami w bieli lub żółci na ciemnoniebieskim albo czerwonym tle. Ukochany w tkactwie kurdyjskim, beludżyjskim i północno-zachodniej Persji, z oddali czyta się jak pole gwiazd. Nazwę wywodzi się potocznie od legendarnego mecenasa, Miny Chana.
Profesjonalne narzędzie montażowe, które za pomocą dźwigni i chwytnych zębów mocno napina wykładzinę na szerokość pomieszczenia. Niezbędne do prawidłowego ułożenia, bez fałd, falowania i przedwczesnego zużycia; na większych powierzchniach skuteczniejsze niż napinacz kolanowy.
Specjalistyczne techniki naprawy uszkodzonych dywanów: dotkanie, łatanie, naprawa lamówki, wymiana frędzli i rekonstrukcja koloru. Wykonują je zwykle specjaliści, zwłaszcza przy egzemplarzach cennych lub dawnych.
Dywany i wykładziny o niskiej zawartości lotnych związków organicznych (LZO), sprzyjające lepszej jakości powietrza w pomieszczeniach i ograniczające emisje chemiczne.
Technika konstrukcyjna, w której co drugą nitkę osnowy sprowadza się na drugi, niższy poziom wewnątrz dywanu, tak że węzły układają się w dwóch płaszczyznach zamiast jednej. To ukryta inżynieria wielu bardzo drobno wiązanych dywanów: niemal podwaja osiągalną gęstość węzłów i daje sztywny, ciężki chwyt. Przesunięcie palcami po spodzie dywanu i wyczucie prążkowanych, przesuniętych guzków węzłów to klasyczna próba znawcy na obniżoną osnowę.
Proces wykończeniowy stosowany do nowych dywanów, by nadać im wygląd antyku lub vintage. Może obejmować pranie chemiczne, ekspozycję na słońce lub mechaniczne wycieranie, odtwarzające patynę dywanu z wieloletnią historią.
Wykończenie krawędzi, w którym przędzę owija się ciągiem wokół obwodu dywanu, ręcznie lub maszynowo, tworząc zaokrągloną, przypominającą sznur obwódkę. To standardowy sposób wykończenia dłuższych boków dywanu (frędzle zwykle wyznaczają końce osnowy), a w pracach ręcznych równość obrzucenia jest szybką wskazówką, ile staranności włożono w wykończenie.
Zdolność dywanu do przeciwstawienia się blaknięciu i degradacji pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Ważna w miejscach nasłonecznionych i na zewnątrz. Włókna barwione w masie mają zwykle znacznie lepszą odporność na UV niż wyroby barwione konwencjonalnie.
Zjawisko, w którym pewne obszary dywanu wydają się jaśniejsze lub ciemniejsze od sąsiednich, ponieważ światło inaczej odbija się od włókien, które zmieniły kierunek. To nie wada produkcyjna, lecz fizyczna cecha runa ciętego. Nazywane też „znakiem wodnym” albo poolingiem.
Kwadratowe fragmenty wykładziny (w Europie najczęściej 50 × 50 cm), układane pojedynczo i wymieniane sztuka po sztuce w miarę potrzeby. Bardzo popularne w obiektach komercyjnych ze względu na elastyczność, łatwość montażu i mniejsze straty przy wymianie.
Rodzaj posadzki łączącej kilka warstw różnych materiałów dla lepszej stabilności i użytkowości. W odniesieniu do wykładzin może oznaczać płytki dywanowe z technicznymi systemami podłoża, zaprojektowanymi pod konkretne właściwości.
Materiał na spodzie dywanu lub wykładziny, nadający im stabilność i strukturę. Podłoże pierwotne utrzymuje włókna, a wtórne dodaje wytrzymałości i stabilności wymiarowej.
Jednowarstwowy system podłoża nanoszony na wykładzinę, zwykle z lateksu lub materiałów syntetycznych. W odróżnieniu od tradycyjnych wykładzin z podłożem pierwotnym i wtórnym wykładziny z podłożem jednolitym mają jedną, grubszą warstwę, która zapewnia stabilność i integralność wymiarową.
Mieszanka kauczuku syntetycznego nanoszona na spód wykładzin, by unieruchomić pęczki i zapewnić stabilność wymiarową. Występuje w różnych recepturach, m.in. jako SBR (kauczuk butadienowo-styrenowy) i lateks syntetyczny, o odmiennym stopniu elastyczności i trwałości.
Metoda układania, w której podkład przykleja się do podłoża, a następnie wykładzinę przykleja się do podkładu. Daje dodatkową stabilność i stosuje się ją w intensywnie użytkowanych strefach komercyjnych.
Usuwanie fałd i falowania wykładziny przez ponowne jej naprężenie i przymocowanie do listew kolczastych. Konieczne, gdy wykładzina obluzuje się z upływem czasu, wskutek zmian wilgotności albo przesuwania ciężkich mebli.
Technika tuftowania wykładzin maszynowych, w której pęczki wprowadza się w układzie promienistym zamiast w prostych rzędach, co daje wzory o bardziej naturalnym wyglądzie.
Rodzaj dywanu perskiego wytwarzanego w mieście Qom (Qum) w Iranie. Znany z wysokiej gęstości węzłów, misternych wzorów oraz użycia jedwabiu lub delikatnej wełny. Dywany Qom często mają drobiazgowe motywy kwiatowe, medaliony albo sceny myśliwskie i zaliczają się do najznakomitszych dywanów perskich.
Technika tkacka, w której każdy węzeł wiąże się ręcznie wokół nitek osnowy, dając trwałe dywany wysokiej jakości. Typowa dla dywanów perskich, orientalnych i tureckich.
Konstrukcja, w której wszystkie pętelki przędzy mają jednakową wysokość, tworząc równą, fakturowaną powierzchnię o doskonałej trwałości i dobrze maskującą zabrudzenia.
Konstrukcja, w której przędza tworzy pętelki pozostające na powierzchni nieprzecięte. Występuje jako runo pętelkowe równe (wszystkie pętelki jednakowej wysokości) lub wielopoziomowe (różne wysokości tworzące wzór albo fakturę). Zwykle trwalsze i mniej podatne na zgniatanie niż runo cięte.
Prestiżowe dywany perskie ze wsi Sarouk w regionie Arak w Iranie, znane z trwałości, wysokiej jakości wełny i charakterystycznego wzornictwa. Tradycyjne Sarouki mają motywy kwiatowe z medalionem centralnym na nasyconym czerwonym lub niebieskim polu. „Sarouki amerykańskie”, wytwarzane na rynek Stanów Zjednoczonych na początku XX wieku, często przefarbowywano, by uzyskać preferowaną tam różowoczerwoną barwę.
Drobno tkane dywany kurdyjskie z miasta Senneh (dzisiejszy Sanandadż) w zachodnim Iranie, słynne z delikatnych wzorów herati i boteh oraz cienkiego, zwartego korpusu. Kryją jedną z największych ironii świata dywanów: choć asymetryczny węzeł perski nazywa się „węzłem senneh”, tkacze z Senneh pracują w rzeczywistości węzłem tureckim, symetrycznym — to przypomnienie, że dywan ocenia się po strukturze, nie po etykiecie.
Dawna odmiana perskich dywanów Heriz z północno-zachodniego Iranu, ceniona za wzory geometryczne, zdecydowane kompozycje i ziemistą paletę. Od innych dywanów Heriz odróżniają je przestronniejsze układy, motywy w większej skali i zwykle starszy wiek (najczęściej sprzed 1900 roku). Bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów ze względu na walory dekoracyjne i trwałość.
Technika splotu płaskiego, dająca fakturowaną powierzchnię przypominającą plecionkę lub haft. W odróżnieniu od kilimu soumak ma wypukły wzór, powstający przez owijanie nitek wątku wokół osnowy. Technika ta daje trwałe dywany o charakterystycznych wzorach geometrycznych, tradycyjnie wykonywane na Kaukazie, w Iranie i Turcji.
Dywan wykonany bez runa, w którym osnowa i wątek przeplatają się, tworząc płaską powierzchnię. Przykładami są kilimy, dhurrie i soumaki. Tkaniny płaskie są zwykle dwustronne, lekkie i łatwiejsze w czyszczeniu niż dywany z runem, dzięki czemu chętnie stosuje się je w swobodnych wnętrzach i cieplejszym klimacie.
Złożona technika tkacka stosowana w produkcji dywanów, która dzięki indywidualnemu sterowaniu nitkami osnowy pozwala uzyskać misterne, drobiazgowe wzory.
Typowe wymiary dywanów. W Europie rozpowszechnione są formaty takie jak 120 × 170 cm, 160 × 230 cm czy 200 × 290 cm, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych stosuje się miary w stopach. Właściwy rozmiar sprawia, że dywan wpisuje się we wnętrze — meble stoją na nim w całości albo w całości poza nim, zależnie od przyjętej zasady aranżacji.
Liczba skrętów na jednostkę długości przędzy dywanowej. Wyższy stopień skrętu zwykle oznacza lepszą trwałość i zachowanie wyglądu w wykładzinach o runie ciętym.
Praktyka stosowania różnych rodzajów lub wzorów wykładziny do wyodrębnienia stref funkcjonalnych w większej przestrzeni. Powszechna we wnętrzach otwartych, gdzie zmiana wykładziny dyskretnie sygnalizuje przejście między strefą pracy, wypoczynku i komunikacji, bez fizycznych przegród.
Dawne dywany perskie z regionu Sultanabad (dziś Arak) w Iranie, znane z motywów w większej skali oraz swobodniejszych, mniej formalnych kompozycji niż dywany miejskie. Ze stylizowanymi motywami kwiatowymi i wicią w przestronnym układzie, powstawały w XIX wieku często na rynki zachodnie i są wysoko cenione za wszechstronność dekoracyjną oraz trwałość.
Imponujący stelaż z nawojami przędzy zasilający maszynę tuftującą — mieści często znacznie ponad tysiąc szpul naraz, po jednej na każdą igłę w szerokości maszyny. To tutaj zaczynają się zmiany wzoru i koloru: ponowne nawleczenie szpularni potrafi zająć całą zmianę i właśnie dlatego wykładzina maszynowa jest tania w długich seriach jednego wzoru, a droga w krótkich partiach na zamówienie.
Znakomite dywany perskie z miasta Tabriz w północno-zachodnim Iranie, jednego z najstarszych i najbardziej prestiżowych ośrodków tkactwa dywanowego na świecie. Znane z precyzji splotu, misternych wzorów i wyjątkowego kunsztu. Tradycyjne dywany Tabriz mają medaliony centralne, drobiazgowe motywy kwiatowe i sceny myśliwskie, a często tka się je w charakterystycznej konstrukcji z podwójnym wątkiem, która daje dywan trwały i dobrze leżący płasko.
Zapis kodowy stosowany w Kaszmirze i Persji do utrwalania wzorów dywanowych w postaci zwięzłych symboli, wskazujących liczbę węzłów i ich barwy. W tradycyjnych warsztatach lektor talimu wyśpiewuje kod linia po linii — niemal jak pieśń — a kilku tkaczy wiąże jednocześnie, dzięki czemu jeden wzór można odtworzyć precyzyjnie na różnych krosnach i przez pokolenia, choć tkacze nigdy nie widzą rysunku.
Opatentowana obróbka zwiększająca odporność włókien na plamy i zabrudzenia, tworząca wokół każdego włókna molekularną tarczę. Technologia ta odpycha ciecze i nie pozwala plamom związać się z dywanem, co ułatwia czyszczenie i wydłuża żywotność wyrobu.
Proces produkcyjny, w którym skręcone włókna syntetyczne poddaje się działaniu ciepła, by trwale utrwalić skręt, poprawiając trwałość i zachowanie wyglądu.
Nowoczesna metoda stojąca za większością tkanych wykładzin Wilton: dwie wykładziny tka się jednocześnie, kanapkowo, połączone wspólnymi nitkami runa, a wędrujące ostrze rozcina kanapkę na dwie identyczne wykładziny o runie ciętym. Technika ta podwaja wydajność krosna i wyjaśnia, dlaczego runo Wiltonu tkanego twarzą w twarz jest zawsze cięte — pętelki nigdy nie istniały jako pętelki, lecz jako mostki między dwiema wykładzinami.
Stosunkowo nowe syntetyczne włókno dywanowe, znane z wyjątkowej odporności na plamy, trwałości i miękkości. Często sprzedawane pod marką Sorona® firmy DuPont.
Wyspecjalizowana technika tuftowania, w której igły tworzą w podłożu układ w kształcie litery X zamiast prostych rzędów. Metoda ta zwiększa siłę zakotwiczenia pęczków i daje stabilniejszą, trwalszą konstrukcję, odporną na odkształcanie runa w miejscach intensywnego ruchu.
Tradycyjne dywany tkane przez plemię Esari z Turkmenistanu, rozpoznawalne po głęboko czerwonym tle i geometrycznych medalionach (gulach). Zwykle mają główny gul w kształcie „słoniej stopy” z motywami drugoplanowymi ułożonymi w równych rzędach, a cenione są za drobny splot i bogatą symbolikę kulturową.
Metoda układania płytek dywanowych, w której każdą płytkę obraca się o 90 stopni względem sąsiednich. Technika ta pomaga ukryć widoczne styki, maskuje niewielkie różnice barwy między płytkami i daje żywszy efekt wizualny, zwłaszcza przy płytkach wzorzystych.
Dywan-wzornik: mały egzemplarz tkany nie na podłogę, lecz jako trójwymiarowa próbka wzoru, ukazująca fragmenty bordiur, medalionów i motywów pola, które warsztat mógł łączyć w dywany pełnowymiarowe. Będąc w istocie katalogiem tkacza w postaci dywanu, vagireh pozwalał wzorom mistrzowskim wędrować od wsi do wsi bez udziału papieru. Dawne egzemplarze, zwłaszcza z Bidjaru, są dziś poszukiwanymi obiektami kolekcjonerskimi same w sobie.
Najdelikatniejszy gatunek wełny przędzionej ręcznie, strzyżonej z szyi i łopatek jagnięcia przy pierwszej strzyży. Długa, sprężysta i wyjątkowo bogata w lanolinę, wełna kork przyjmuje barwnik z niezwykłą głębią i nadaje dywanom z warsztatów takich jak Kashan niepowtarzalny, jedwabisty chwyt. Jej obecność to jeden z tych dyskretnych znaków, które odróżniają znakomity dywan miejski od zwyczajnego.
Jeden z dwóch podstawowych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie: przędza otacza dwie sąsiednie nitki osnowy i zostaje wyciągnięta pomiędzy nimi. Ten symetryczny węzeł daje dywan mocniejszy i trwalszy, ale pozwala na mniej węzłów na jednostkę powierzchni niż asymetryczny węzeł perski. Nazwę wziął od tureckiego miasta Ghiordes (dzisiejsze Gördes) i jest powszechny w dywanach tureckich, kaukaskich oraz w części perskich.
Technika wiązania, w której przędza otacza cztery nitki osnowy zamiast zwyczajowych dwóch (węzeł turecki) lub półtorej (węzeł perski). Ten skrót pozwala tkać szybciej, ale obniża gęstość węzłów i może pogorszyć trwałość. Bywa stosowany w produkcji komercyjnej, by przyspieszyć pracę, zachowując pozór gęsto wiązanego dywanu.
Jeden z dwóch głównych rodzajów węzła w orientalnych dywanach wiązanych ręcznie (drugim jest węzeł turecki, czyli Ghiordes). Węzeł perski jest asymetryczny: przędza otacza jedną nitkę osnowy, a następnie przechodzi za sąsiednią. Technika ta pozwala na bardziej misterne, krzywoliniowe wzory i większe gęstości węzłów, dlatego preferuje się ją przy drobiazgowych motywach kwiatowych dywanów perskich.
Jeden z dwóch głównych rodzajów węzła w orientalnych dywanach wiązanych ręcznie (drugim jest węzeł perski, czyli senneh). Węzeł turecki jest symetryczny: przędza otacza dwie sąsiednie nitki osnowy i zostaje przeciągnięta pomiędzy nimi. Daje węzeł mocniejszy i trwalszy, ale zwykle pozwala na mniej węzłów na jednostkę powierzchni niż węzeł perski, przez co lepiej sprawdza się we wzorach geometrycznych.
Wykładzina tkana na krośnie Wilton, znana z gęstej konstrukcji i możliwości tworzenia misternych wzorów. Uchodzi zwykle za wyższej jakości niż wykładziny tuftowane.
Włókno półsyntetyczne z celulozy, stosowane w dywanach dla uzyskania jedwabistego wyglądu mniejszym kosztem. Mniej trwałe niż wełna i włókna syntetyczne.
Włókno naturalne pozyskiwane z łupin orzecha kokosowego, używane do wyrobu bardzo wytrzymałych wycieraczek i dywaników wejściowych o doskonałych właściwościach zdrapujących.
Kategoria pokryć o bardzo niskim lub zerowym runie, obejmująca tkaniny płaskie i niektóre niskoprofilowe wykładziny obiektowe. Zapewniają trwałość, łatwą pielęgnację i udogodnienia w zakresie dostępności, a przy tym pochłaniają dźwięk i są wygodne pod stopą. Popularne w intensywnie użytkowanych przestrzeniach komercyjnych, placówkach ochrony zdrowia i nowoczesnych wnętrzach mieszkalnych, gdzie pożądany jest minimalny profil.
Wykładzina wytwarzana w dużych szerokościach (zwykle 3,66 lub 4,57 m) na szerokim krośnie. Określa wykładzinę układaną od ściany do ściany, w odróżnieniu od płytek dywanowych i pojedynczych dywanów.
Wykładziny zewnętrzne projektowane z myślą o aranżacji zieleni oszczędzającej wodę (kseroogrodnictwie). Wykonuje się je zwykle z odpornych na suszę materiałów syntetycznych, które wymagają minimalnej pielęgnacji i podlewania, a w suchym klimacie stanowią estetyczną alternatywę dla naturalnej trawy.
Klasyczny perski wzór: centralny romb z kwiatem pośrodku, otoczony wygiętymi liśćmi. Powtarza się często na całym polu wielu dywanów perskich, zwłaszcza z Tabriz, Kermanu i Kashanu. Druga nazwa, „mahi” (czyli ‘ryba’), nawiązuje do rybiego kształtu liści.
Rzadki klasyczny wzór perski złożony z dramatycznych, wygiętych liści przypominających szable, wijących się wśród palmet i wici; wiąże się go z kermańskimi dywanami „techniki wazonowej” z XVI i XVII wieku. Do niego należy światowy rekord aukcyjny dla dywanu: dywan z sierpowatymi liśćmi z kolekcji Clarków sprzedano u Sotheby's w 2013 roku za 33,8 miliona dolarów, ponad trzykrotnie przebijając poprzedni rekord i sytuując dywany w obszarze arcydzieł sztuki.
Znakomite dywany perskie z miasta Yazd w środkowym Iranie, znane z misternych kompozycji medalionowych i starannego wykonania. Tradycyjne dywany Yazd mają medalion centralny z rozbudowanymi motywami kwiatowymi, często z jedwabnymi akcentami na wełnianej osnowie. Paleta obejmuje zwykle nasycone błękity, czerwienie i odcienie kości słoniowej, z charakterystycznym krzywoliniowym rysunkiem, wyrosłym z historycznej tradycji tkackiej tego starego miasta.
Laboratoryjna miara siły potrzebnej do wyrwania pojedynczego pęczka z podłoża wykładziny, podawana zwykle w niutonach lub funtach. To jedna z najbardziej wymownych pozycji karty technicznej: niskie zakotwiczenie zamienia zaczep w „oczko”, zwłaszcza w runie pętelkowym, gdzie jedna pociągnięta pętelka potrafi rozpruć cały rząd. Dobre lateksowanie albo zgrzewanie termiczne podnosi je znacząco.
Dywany i wykładziny o skrajnie niskiej lub niewykrywalnej emisji lotnych związków organicznych (LZO), sprzyjające lepszej jakości powietrza w pomieszczeniach.
Spłaszczenie włókien w miejscach intensywnego ruchu lub pod ciężkimi meblami, dające wygląd zużycia. Ogranicza je wybór dywanów o większej gęstości, dobry podkład i regularna pielęgnacja, w tym odkurzanie i czyszczenie profesjonalne.
Rodzaj dywanu perskiego wytwarzanego pierwotnie na rynek europejski pod koniec XIX wieku przez firmę Ziegler & Co. Charakteryzuje się przetworzonymi tradycyjnymi wzorami perskimi, o większej skali i łagodniejszych, bardziej stonowanych barwach, odpowiadających gustom zachodnim. Współczesne dywany Ziegler kontynuują tę tradycję eleganckim, przystępnym wzornictwem.
Tradycyjna irańska tkanina o splocie płaskim, właściwa regionom Yazd i Meybod. Te bawełniane lub wełniane pokrycia podłogowe mają wzory geometryczne uzyskiwane szczególną techniką tkacką, dającą tkaninę dwustronną o odmiennym rysunku po każdej stronie. Używane historycznie w meczetach i domach, zilu prezentują zwykle wzory biało-niebieskie o znaczeniu kulturowym i religijnym.
Symbole certyfikacji na dywanach i wykładzinach, potwierdzające spełnienie określonych norm branżowych w zakresie jakości, trwałości lub wpływu na środowisko.