Dywany z wcześniejszej, bardziej plemiennej z wyglądu fazy tkactwa w okolicach Heriz, wytwarzane w latach siedemdziesiątych XIX wieku i wcześniej, o otwartych, luźno rozmieszczonych kompozycjach. Specjaliści umieszczają je przed bardziej uporządkowanym, lecz wciąż otwartym Serapi z końca XIX i najwcześniejszych lat XX wieku oraz przed bardziej wypełnionymi wzorami Heriz tkanymi po roku 1910, a stopień, w jakim wzór odpowiada tej fazie, pomaga im szacować wiek dywanu z okolic Heriz. Nazwa pochodzi od Bakhshayesh, miasta w okręgu Heriz w północno-zachodnim Iranie.
Wzór bordiury z powtarzających się, mocno stylizowanych form, które odczytuje się jako żółwie lub kraby i które nadają obramowaniu równy rytm. Uważa się go za wizytówkę tkactwa Heriz, a opisuje się go też jako klasyczną bordiurę Bakhtiari, gdzie występuje w parze z rozetami.
Długi, wąski dywan do korytarzy, przedpokojów, schodów i kuchni, układany też po dwa lub trzy egzemplarze obok łóżka. Standardowe chodniki mają około 60–90 cm (2–3 stopy) szerokości, szersze 90–120 cm (3–4 stopy), a długość od około 1,8 m (6 stóp) do mniej więcej 12 m (40 stóp); najdłuższymi słyną Hamadan i Karaja. Chodniki Heriz, Azerbaijan i Hamadan, zwłaszcza starsze, są zwykle szerokie. Ponieważ pojedynczy medalion ginie na tak długim polu, geometryczne chodniki wiejskie często powtarzają medalion, zmieniając między powtórzeniami jego wewnętrzny wzór lub kolor tła; Karaja słynie z naprzemiennego układu dwóch różnych medalionów.
Dywan ręcznie wiązany, utkany w Iranie, kraju nazywanym na Zachodzie Persją do 1935 roku. Bierze nazwę od miasta, miejscowości, regionu lub plemienia, z którego pochodzi (Tabriz, Kashan, Heriz, Beludż), i należy do jednej z trzech grup: dywanów miejskich, tkanych w warsztatach według projektu, dywanów wiejskich oraz dywanów plemiennych, tkanych bez projektu, często z pamięci. Runo jest wełniane, jedwabne lub z mieszanki tych włókien, na podstawie bawełnianej, wełnianej lub jedwabnej. Dywany naśladujące perskie, tkane w Pakistanie, Indiach czy Chinach, nie są dywanami perskimi.
Dywan tkany przez osiadłych mieszkańców wsi, plasujący się między dywanami koczowniczych plemion a dywanami warsztatów miejskich. Tkacze wiejscy mają lepsze narzędzia, materiały i barwniki niż koczownicy, ale pracują w luźniejszym, częściowo zorganizowanym układzie niż warsztaty miejskie, często z pamięci, a nie według narysowanego projektu. Wzory są przeważnie geometryczne (medalion, allover, boteh lub herati), z mniejszą liczbą kwiatów niż w dywanach miejskich; gęstość węzłów jest zwykle wyższa niż w dywanach plemiennych, ale niższa niż w miejskich, a rozmiary obejmują małe dywaniki, chodniki i duże dywany. Najbardziej znanym przykładem jest Heriz, obok dywanów azerbejdżańskich, Abadeh, Karaja i Mehraban.
Największa standardowa klasa rozmiarowa dywanów ręcznie wiązanych: zaczyna się od około 2,7 × 3,7 m (9 × 12 stóp) i obejmuje formaty 3 × 4 m, 3 × 4,3 m i 3,7 × 4,9 m (10 × 13, 10 × 14 i 12 × 16 stóp), a sięga do około 4,3 × 6,7 m (14 × 22 stóp); w niektórych tabelach rozmiarów klasa ta zaczyna się dopiero powyżej około 3 × 4,3 m (10 × 14 stóp). Tak duże dywany pochodzą przeważnie z perskich i pakistańskich warsztatów miejskich; zdarzają się też wyroby wiejskie, jak Heriz i Bakhtiari, a plemiennych jest niemal brak. Ich ciężar zwykle wystarcza, by leżały w miejscu bez podkładu pod dywan, choć podkład przydaje się pod ciężkimi meblami lub w wilgotnych pomieszczeniach.
Dywan perski z okręgu Heriz w północno-zachodnim Iranie, a ściślej ze wsi Gorevan. Ma zdecydowane wzory geometryczne, duże medaliony centralne i naroża w nasyconych czerwieniach, błękitach i kości słoniowej. W porównaniu ze zwykłymi dywanami Heriz egzemplarze Gorevan mają zwykle grubszy splot, bardziej kanciaste kompozycje i wyrazisty, rustykalny charakter, dzięki któremu chętnie sięga się po nie w klasycznych i przejściowych wnętrzach.
Zdecydowane dywany wiejskie z okolic Heriz w północno-zachodnim Iranie, niedaleko Tabriz, najbardziej znane ze wszystkich perskich dywanów wiejskich. Bardzo trwałe czynią je gruba, wytrzymała wełna w runie na bawełnianej podstawie, zwykle z podwójnym wątkiem dla większej grubości, oraz niska do średniej gęstość węzłów (zwykle podawana jako około 120–170 KPSI, czyli węzłów na cal kwadratowy, mniej więcej 1900–2600 na 10 × 10 cm). Klasyczny wzór to duży, kanciasty medalion z czterema narożnikami, czasem układ allover, w rdzawej czerwieni, którą przypisuje się minerałom miedzi w miejscowej rzece, z ciemnym granatem i kremem. Bakshaish i Serapi są ich starszymi odmianami.
Głęboki niebieski barwnik naturalny, tradycyjnie otrzymywany z roślin z rodzaju Indigofera i wymieniany obok korzenia marzanny i łupin orzecha włoskiego wśród barwników roślinnych, którymi farbuje się wełnę w dywanach barwionych naturalnie. Daje głębokie, granatowe błękity dywanów takich jak Heriz i Bakhtiari, a ufarbowana przędza nabiera pełnego błękitu dopiero wtedy, gdy barwnik utlenia się na powietrzu. W opisach dywanów słowo to oznacza też sam ten głęboki odcień błękitu.
Dywany wiejskie z grupy wsi w regionie Azerbejdżan w Iranie, na zachodnim skraju obszaru tkackiego Heriz, nazwane od wsi Karaja położonej w ich centrum. Wełniane runo na bawełnianej podstawie (bardzo stare egzemplarze mogą mieć podstawę wełnianą), węzeł turecki i pojedynczy wątek, dlatego runo jest cieńsze i miększe niż w zwykle dwuwątkowych dywanach Heriz. Dwa zdecydowane, geometryczne medaliony o hakowatych krawędziach zazwyczaj występują na przemian wzdłuż chodnika, a na szerokich dywanach powtarzające się medaliony układają się w geometryczny wzór allover, w czerwieniach, błękitach, kremach i brązach. Cienkie runo i znaczna długość sprawiają, że są popularne jako chodniki korytarzowe i schodowe.
Najdroższy z trzech gatunków współczesnych dywanów kazak, które afgańscy tkacze wykonują w Pakistanie, droższy od kazaka komercyjnego i od Super Kazaka. Gęstość węzłów jest taka jak w kazaku komercyjnym albo nieco wyższa, ale wybór wzorów i barw jest znacznie szerszy — z motywami inspirowanymi perskimi dywanami Heriz — a runo jest średnie do grubego. Ręcznie przędziona wełna jest najlepsza z trzech gatunków, gruba i bogata, a barwy pochodzą z barwników roślinnych.
Duży motyw pośrodku pola dywanu, wokół którego układa się reszta kompozycji. Medaliony kwiatowe, typowe dla dywanów miejskich, takich jak Tabriz, Kashan i Sarouk, odczytuje się często jako kwiat lotosu; medaliony geometryczne, zwykle sześciokątne lub rombowe, wyróżniają dywany wiejskie i plemienne, takie jak Heriz i Zanjan. Medalion może występować samodzielnie, łączyć się z czterema narożnikami, sąsiadować z mniejszymi medalionami powyżej i poniżej albo powtarzać się wzdłuż długiego pola, na przykład w chodniku. Dywany ze wzorem powtarzającym się na całym polu i bez motywu centralnego określa się jako allover. W dobrze wykonanym dywanie medalion leży pośrodku, a narożniki są swoimi lustrzanymi odbiciami na tyle wiernie, na ile pozwala praca ręczna.
Układ, w którym pośrodku pola znajduje się jeden duży, kanciasty medalion, z odrębnymi motywami w narożnikach pola i znacznie lżejszym wzorem na pozostałym tle, dzięki czemu medalion jest wyraźnym punktem centralnym. Powyżej i poniżej medalionu głównego często umieszcza się mniejsze medaliony geometryczne. Jest typowy dla dywanów wiejskich i plemiennych, takich jak Heriz, Abadeh, Zanjan, Karaja i Qashqai, i stanowi kanciasty odpowiednik kwiatowego medalionu centralnego.
Dywany wiejskie z rejonu Mehraban, skupiska wsi w północnej części regionu Hamadan, tuż przy kurdyjskim Iranie, stąd obecność stylów kurdyjskich. Są to dywany jednowątkowe na bawełnie, wiązane węzłem symetrycznym (tureckim), z runem średniej wysokości z miękkiej, lśniącej, oleistej wełny. Starsze egzemplarze są geometryczne, z powtarzającymi się medalionami i motywami ptaków lub zwierząt; nowsze naśladują kwiatowe wzory amerykańskiego Sarouku. Rejon słynie z chodników, zwykle o szerokości 76–91 cm (od 2,5 do 3 stóp) i długości 1,8–6,1 m (od 6 do 20 stóp). Nie należy go mylić z Meraban z prowincji Azerbejdżan Wschodni, gdzie tka się dywany w stylu Heriz.
Konstrukcja, w której między kolejnymi rzędami węzłów przez osnowę przeprowadza się dwie nitki wątku zamiast jednej. Podwójny wątek przykrywa podstawę, dlatego na spodzie drobno i ściśle tkanego dywanu widać tylko węzły i wątek, bez białych punktów osnowy, które zdradzają dywan z pojedynczym wątkiem, a sam dywan jest grubszy, gęstszy i cięższy. Typowymi dywanami dwuwątkowymi są Bijar i Heriz, podobnie jak w ogóle drobno tkane dywany perskie.
Dawny dywan perski z okolic tkackich Heriz w północno-zachodnim Iranie, środkowy etap wzornictwa Heriz: bardziej uporządkowany niż plemienne, swobodniejsze dywany Bakshaish z lat 70. XIX wieku i wcześniejszych, a zarazem mniej gęsty w motywy niż dywany Heriz tkane od lat 10. XX wieku. Tkane od końca XIX do początku XX wieku dywany Serapi zachowują otwarty, przestronny układ ze zdecydowanym rysunkiem geometrycznym w ziemistej palecie. Wszystkie mają dziś ponad sto lat i są dość rzadkie, a kolekcjonerzy cenią je za walory dekoracyjne i trwałość.
Układ zbudowany wokół jednego dużego medalionu centralnego, z pasującym do niego motywem wpisanym w każdy z czterech narożników pola. Jest typowy dla dywanów Kashan, w których narożniki mają zwykle ten sam kolor co medalion; występuje też w dywanach Hamadan, Bakhtiari, Kashmar, Heriz i Tabriz. Egzemplarze wiejskie i plemienne mają zwykle charakter geometryczny, natomiast medaliony Bakhtiari są często półgeometryczne, otoczone motywami geometrycznymi i wypełnione motywami kwiatowymi.
Jeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd podobno wprowadzili go Turcy seldżuccy, i daje trwałe, precyzyjne runo. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI).
Wysokość wiązanego runa dywanu, mierzona linijką lub suwmiarką od spodu dywanu do czubków runa, a więc łącznie z podstawą. W jednym ze schematów stosowanych przez sprzedawców dzieli się ją na niską (3,2–6,4 mm, czyli 1/8–1/4 cala), średnio niską (6,4–8,5 mm, czyli 1/4–1/3 cala), średnią (8,5–9,5 mm, czyli 1/3–3/8 cala) i wysoką (12,7–15,9 mm, czyli 1/2–5/8 cala). Dywany o ostrym rysunku, drobno wiązane, przycina się nisko, natomiast dywany grube, o dużych wzorach, jak Heriz i Gabbeh, zachowują wyższe runo. Wyższe runo daje wrażenie większej miękkości i amortyzacji; niższe runo nie zawadza o drzwi, chłonie mniej wilgoci i łatwiej się odkurza.
Styl rysunku dywanowego zbudowany z kształtów kanciastych, takich jak sześciokąty, romby i kwadraty, obrysowanych liniami prostymi, w przeciwieństwie do płynnych krzywizn wzorów kwiatowych. Wywodzi się z niektórych najstarszych dywanów perskich, sprzed pojawienia się wzorów kwiatowych, i jest typowy dla dywanów wiejskich i plemiennych (Heriz, Hamadan, Zanjan, Abadeh, Karaja, Qashqai, Kazak, dywany turkmeńskie), choć tkają go także warsztaty miejskie, takie jak te w Tabriz. Wiele tych kształtów ma znaczenie symboliczne. Kompozycja przyjmuje postać wzoru allover, pojedynczego medalionu centralnego lub medalionów powtarzanych, a dywany geometryczne słyną z mocnych bordiur.
Układ, w którym zamiast jednego medalionu centralnego wzdłuż pola biegną dwa lub więcej medalionów, co pasuje do długich chodników, gdzie pojedynczy medalion wyglądałby na zagubiony. Zarys medalionu zwykle pozostaje ten sam, natomiast jego wzór wewnętrzny i barwa tła zmieniają się od medalionu do medalionu. Chodniki Karaja zestawiają na przemian dwa odmienne medaliony, a na szerszych dywanach Karaja kolumny medalionów przypominają geometryczny wzór allover. Wzór jest typowy dla dywanów geometrycznych, takich jak Karaja, Heriz, Abadeh, Quchan, Shiraz i starsze Mehraban, a pojawia się też w kwiatowych dywanach z otwartym polem.
Znaleziono 21 wyników dla „Heriz”
📎 Link do udostępnienia: https://yourcarpet.com/pl/resources-and-guides/carpet-dictionary?search=Heriz