De tapijtweverij van de liefdadigheidsorganisatie die de schrijn van imam Reza in Mashhad in Iran beheert. De weverij begon als een kleine onderneming die vooral voor de schrijn weefde en groeide vanaf ongeveer 1983 uit tot een grootschalige producent van Mashhad-tapijten, bekend om bijzondere kleurstoffen die diepe rode en blauwe tinten geven. Tapijten met haar signatuur waren vaak bestemd voor heiligdommen of werden als geschenk in opdracht gegeven.
Het atelier in Mashhad dat is opgericht door Khalil Khadivi, die als ontwerper en wever begon bij het oudere atelier Amoghli en opklom tot voorman voordat hij onder eigen signatuur ging werken. Hij gaf de voorkeur aan kwaliteit boven kwantiteit: zijn tapijten zijn uitzonderlijk fijn, dicht en zeldzaam, en op het hoogtepunt telde het atelier ongeveer 35 weefgetouwen met enkele tientallen medewerkers in Mashhad en omliggende plaatsen. De familie zet de signatuur tot op heden voort.
Een weefatelier in Mashhad (Mashad), in het noordoosten van Iran, dat rond het midden van de twintigste eeuw werd opgericht door Abbas Gholi Saber en bekendstaat om grote, hoogwaardige tapijten van doorgaans ongeveer 12 vierkante meter (circa 129 vierkante voet, oftewel 10 × 13 voet) of meer, die op het hoogtepunt op ongeveer zestig weefgetouwen werden gemaakt. Sommige stukken hebben een zijden fundering, wat bij Mashhad-tapijten zeer ongebruikelijk is, aangezien die meestal van wol op katoen worden geweven. Na de dood van de oprichter hield zijn jarenlange voorman naar verluidt dezelfde kwaliteit aan, maar voegde hij de Saber-signatuur niet meer toe, zodat gesigneerde tapijten een beperkte, verzamelwaardige groep vormen.
Een voormalig atelier in Mashhad (Mashad) waarvan de tapijten, die niet meer worden geweven, moeilijk te vinden zijn en als verzamelaarsstukken gelden. Typische exemplaren hebben een crèmekleurige ondergrond met tere bloemmotieven op zeer dunne takjes, een allover-dessin met slechts een vaag omlijnd middenmedaillon en zachte, gedempte kleuren als perzik, blauw en crème. De wol wordt beschreven als zachte, lanolinerijke wol van jonge schapen, waardoor de kleuren glanzender lijken. Het weven zou uiterlijk halverwege de jaren tachtig zijn gestopt, omdat de volgende generatie niet wilde doorgaan.
Stamtapijten geweven door de Beloetsjen, die zich langs de grens tussen het noordoosten van Iran en Afghanistan hebben gevestigd en hun werk verkopen op de bazaar van Mashhad. De dessins combineren Turkse, Perzische en Kaukasische invloeden en staan het dichtst bij het Turkmeense weefwerk: zich herhalende guls, boteh, levensboommotieven en gebedsvoorstellingen, meestal op velden in donker marineblauw, rood of bruin met ivoorkleurige en donkerpaarse accenten, al zijn nieuwere stukken lichter. De dunne pool is van wol, meestal op een wollen grondweefsel. Rondtrekkende wevers kunnen geen grote getouwen opstellen; daarom zijn de tapijten klein, doorgaans 1,2 × 1,8 m (4 × 6 voet), 1,5 × 2,1 m (5 × 7 voet) of kleiner, plus korte lopers.
Druppelvormig motief met een gebogen bovenpunt, al eeuwenlang alomtegenwoordig in Perzische en Kasjmirse weefsels. Het Perzische woord wordt uitgelegd als “ontluikende bloem of plant”, en het motief staat voor groei en vernieuwing; het wordt ook gelezen als een cipres die meebuigt met de wind maar zelden breekt, een vlam, een zaadje, een dennenappel of een gestileerde amandel. Toen Schotse fabrieken in de negentiende eeuw kasjmiersjaals begonnen na te maken, raakte de boteh in het Westen bekend als “paisley”, naar het stadje Paisley. Op tapijten herhaalt het motief zich meestal over het hele veld, met name in stukken uit Tabriz, Sarough, Kerman, Mashhad en Malayer.
Klassiek Perzisch dessin, opgebouwd uit een ruit die zich over het veld herhaalt, met daarin een kleine bloem of enkele bladeren en met gebogen bladeren aan de zijkanten. De naam komt van Herat, de stad in Afghanistan waar het dessin naar verluidt vandaan komt; het wordt ook visdessin genoemd omdat het op een vis lijkt, en Mahi betekent in het Perzisch “vis”. Het komt voor als allover-dessin of met een centraal medaillon, soms als smalle bordure, en is gebruikelijk in tapijten uit Tabriz, Sarough, Mashhad, Bidjar, Hamadan en Zanjan, en ook in die uit Kerman en Kashan.
Tapijten uit Kashmar, een stad in het noordoosten van Iran nabij Mashhad, waarvan de wevers hun afgewerkte stukken naar de markt van Mashhad brengen. Ze zijn minder beroemd dan Tabriz-, Mashhad- of Kashan-tapijten en worden vaak ondergewaardeerd in verhouding tot hun kwaliteit. Goede wol en plantaardige kleurstoffen geven zachte, gedempte aardetinten: bruinachtig crème, licht- en donkerblauw, oranje, bruin en een kenmerkend roze. Typische dessins zijn een medaillon met hoekstukken en bordure, soms met vazen in plaats van bloemen, en tuindessins in panelen die elk een tafereel tonen, zoals een meer met bomen, een levensboom of herten in een bos. Niet te verwarren met Kasjmir.
Tapijten geweven door Koerdische stammen en dorpsbewoners in Iran. In het westen komen de dichte Bidjar-tapijten met dubbele inslag uit de provincie Koerdistan, terwijl Senneh-tapijten uit Koerdische weefdorpen rond Sanandaj komen. In het noordoosten, boven Mashhad, weven Koerdische stammen die de Safawiden in de zestiende eeuw hadden gevestigd om de grens te bewaken, Quchan-tapijten, waarvan de dessins doen denken aan hun Anatolische herkomstgebieden. Koerdische wevers staan erom bekend sterke kleuren te combineren zonder dat het disharmonisch wordt, en Koerdische stamtapijten uit de ruimere omgeving van Hamadan hebben meestal een enkele inslag.
Fijne, zachte wolsoort uit de hals en de binnenste vachtlaag van jonge schapen, vaak van de eerste scheerbeurt. Door de natuurlijke lanoline is de wol vettig; ze voelt zacht en veerkrachtig aan en geeft kleuren extra glans. Ze wordt gebruikt voor de pool van veel fijne stadstapijten uit Isfahan, Kerman, Qom, Tabriz en Mashhad, en ook oudere antieke Sarough-tapijten met een kort geknipte pool gebruiken haar. Ook geschreven als kurkwol.
Perzische stadstapijten uit Mashhad, de op één na grootste stad van Iran, in het noordoosten van het land, waar het weven aan het einde van de middeleeuwen begon. Ze staan bekend om hun hoge knoopdichtheid en fijnzinnige bloemdessins in een opzet met medaillon, medaillon met hoekstukken of allover-dessin, in wijnrood of bordeauxrood, diepblauw, groen en crème. De pool is van wol op een katoenen fundering en hoger dan bij de meeste stadstapijten; een zijden fundering is zeldzaam, en bij nieuwere exemplaren van zijde en wol is zijde aan de pool toegevoegd. Tapijten van het inmiddels gesloten atelier Saber zijn nu gewild bij verzamelaars, terwijl Astan Quds Razavi een bekende naam blijft.
Tapijten uit het oosten van Iran die in de handel onder de naam Moud Mashad worden verkocht en bij de Mashhad-tapijten worden ingedeeld. Ze dragen meestal een Herati-dessin in beige, blauw, roest en rood en zijn ze doorgaans door hun maker gesigneerd. De fundering is van katoen; oudere exemplaren hebben een pool van louter wol, nieuwere een pool van wol en zijde.
Stamtapijten geweven door Koerdische wevers rond Quchan, ten noorden van Mashhad in het noordoosten van Iran, een grensstreek waar de Safawidische heersers Koerdische stammen vestigden om de grens te helpen bewaken. Op een fundering van wol of geitenhaar ligt een wollen pool met een dichtheid van ongeveer 120 knopen per vierkante inch (circa 186 000 per vierkante meter), hoog voor stamtapijten. Geometrische medaillon- of allover-dessins op een veld in krachtig rood, blauw of ivoor lijken op Kaukasische tapijten en vooral op Anatolische, omdat de voorouders van de wevers uit Anatolië kwamen. Compacte weefgetouwen houden de formaten klein tot middelgroot: zelden breder dan 1,8 m (6 ft) of langer dan 4 m (13 ft).
Perzisch tapijt dat in een stad wordt gemaakt, vaak in een atelier, een van de drie groepen (stad, dorp, stam) waarin Perzische tapijten gewoonlijk worden ingedeeld. De wevers volgen meestal een door een ontwerper getekend plan, onder leiding van ervaren wevers of meesterwevers, en een atelier kan wol in grote hoeveelheden inkopen en in één keer verven, waardoor de normen strenger zijn dan bij het weven in dorpen en stammen, dat uit het geheugen gebeurt. Stadstapijten halen doorgaans de hoogste knoopdichtheden en kennen de grootste verscheidenheid aan maten, kleuren en dessins, meestal bloemdessins (Tabriz, Kashan, Isfahan, Kerman, Nain, Mashhad, Sarough). Een herkomst uit een atelier wijst meestal op een hogere kwaliteit, maar niet elk atelierstapijt is gesigneerd.
Tapijt waarvan de pool zijde en wol combineert, meestal grotendeels wol, met zijden garen dat in bepaalde details, zoals bloemmotieven, is geknoopt om glans toe te voegen en het dessin scherper te laten uitkomen. Zijde laat een fijnere knoping toe, waardoor de dichtheid ruwweg 400 tot 700 knopen per vierkante inch bedraagt (ongeveer 6.200 tot 10.850 per 10 × 10 cm) op een katoenen fundering en 500 tot 1.000 (ongeveer 7.750 tot 15.500) op een zijden fundering. De wol houdt de pool dik en duurzaam en de prijs lager dan die van een zuiver zijden tapijt. Tabriz, Nain, Mashhad, Bidjar, Isfahan en Qom weven allemaal dit soort tapijten, en de pool wordt meestal kort geschoren om het detail te laten uitkomen.