Mały metalowy haczyk, którym tkacze zwykle posługują się przy wiązaniu węzłów symetrycznych (tureckich), aby chwycić przędzę i przeciągnąć ją między nitkami osnowy. Dywan nadal powstaje w całości ręcznie, a narzędzie przyczynia się do bardzo równego, precyzyjnego wiązania, z którego słyną tkacze z Tabrizu, stosujący węzeł tureckiJeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runo i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI).. Węzły asymetryczne (perskie) wiąże się zwykle samymi palcami, a haczyka do nich tkacze zazwyczaj nie używają.
Dywany wiejskie z grupy wsi w regionie Azerbejdżan w Iranie, na zachodnim skraju obszaru tkackiego HerizWyraziste dywany wiejskie z okolic Heriz w północno-zachodnim Iranie, niedaleko Tabriz, najbardziej znane ze wszystkich perskich dywanów wiejskich. Bardzo trwałe czynią je gruba, wytrzymała wełna w runie na bawełnianej podstawie, zwykle z podwójnym wątkiem dla większej grubości, oraz niska do średniej gęstość węzłów (zwykle podawana jako około 120–170 KPSI, czyli węzłów na cal kwadratowy, mniej więcej 1900–2600 na 10 × 10 cm); wytrzymałość wełny tradycyjnie przypisuje się górskiej wodzie zawierającej miedź. Klasyczny wzór to duży, kanciasty medalion z czterema narożnikami, czasem układ allover, w rdzawej czerwieni, którą tradycyjnie przypisuje się minerałom miedzi w miejscowej rzece, z ciemnym granatem i kremem. Bakshaish i Serapi, ten drugi liczący dziś ponad sto lat, są ich starszymi odmianami., nazwane od wsi Karaja położonej w ich centrum. Wełniane runoPowierzchnia dywanu lub wykładziny, utworzona ze stojących włókien w postaci ciętych pęczków lub pętelek. W dywanie wiązanym ręcznie tworzą ją przycięte końce tysięcy wełnianych lub jedwabnych węzłów, zawiązanych na osnowie rząd po rzędzie, lekko przystrzyganych w trakcie tkania, a ostateczną wysokość nadaje im dopiero strzyżenie przy wykończeniu. Grubość runa, mierzona od spodu dywanu do wierzchołka runa, waha się zwykle od niskiej, około 3–6 mm (1/8–1/4 cala), do wysokiej, około 13–16 mm (1/2–5/8 cala). Drobne, gęste wzory przycina się krótko, by rysunek pozostał ostry; wyższe runo sprawdza się przy dużym natężeniu ruchu i ciężkich meblach, a niższe tam, gdzie liczy się prześwit pod drzwiami, oraz w wilgotnych pomieszczeniach. na bawełnianej podstawie (bardzo stare egzemplarze mogą mieć podstawę wełnianą), węzeł tureckiJeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runo i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI). i pojedynczy wątekKonstrukcja, w której tkacz przeprowadza między kolejnymi rzędami węzłów tylko jedną nitkę wątku. Ponieważ osnowa nie jest w pełni zakryta, na spodzie dywanu widać zygzak drobnych białych punktów podstawy, co ułatwia rozpoznanie tej konstrukcji, a runo bywa cieńsze i niższe niż przy tkaniu z podwójnym wątkiem. Pojedynczy wątek to standard w całej okolicy Hamadan: od dywanów Hamadan, Karaja i Mehraban po Senneh i wiele plemiennych dywanów kurdyjskich, a także w odmianie dywanów Malayer, na którą wpłynęły dywany Hamadan., dlatego runo jest cieńsze i miększe niż w zwykle dwuwątkowych dywanach Heriz, a gęstość węzłówLiczba węzłów na jednym calu kwadratowym dywanu wiązanego ręcznie (KPSI, od ang. knots per square inch; 1 KPSI to około 15,5 węzła na 10 × 10 cm), liczona linijką na spodzie dywanu przez pomnożenie liczby węzłów na calu wysokości przez liczbę węzłów na calu szerokości i uśredniana z dwóch lub trzech miejsc. Więcej węzłów daje ostrzejszy rysunek, a przy innych czynnikach bez zmian także nieco większą trwałość i wyższą cenę, ale sama gęstość nie przesądza o jakości: dywany Heriz i Bijar są trwałe przy niskiej i średniej gęstości węzłów, natomiast kwiatowe wzory krzywoliniowe rozmywają się, gdy węzłów jest za mało. Orientacyjne wartości: poniżej około 80 w grubo tkanych dywanach plemiennych, takich jak Gabbeh i Qashqai; 120–225 w wielu dywanach wiejskich; 300–700 w drobno wiązanych dywanach miejskich, takich jak Nain i Isfahan; 600–1000 i więcej w dywanach Qom z czystego jedwabiu. jest niska do średniej. Dwa wyraziste, geometryczne medaliony o hakowatych krawędziach zazwyczaj występują na przemian wzdłuż chodnika, często na innym kolorze tła przy każdym powtórzeniu, a na szerokich dywanach powtarzające się medaliony układają się w geometryczny wzór allover, w pomarańczowoczerwonych odcieniach, błękitach, kremach i brązach. Miękkie, cienkie runo i znaczna długość, niekiedy ponad 6 m (20 stóp), sprawiają, że dywany te są popularne jako chodniki korytarzowe i schodowe.
Dywany wiejskie z miasta Malayer i sąsiednich wsi między Arakiem a Hamadanem, zwykle datowane na około XIX wiek i tkane wzdłuż dawnego szlaku handlowego, którym docierały obce wzory. Bawełniana podstawa, wełniane runoPowierzchnia dywanu lub wykładziny, utworzona ze stojących włókien w postaci ciętych pęczków lub pętelek. W dywanie wiązanym ręcznie tworzą ją przycięte końce tysięcy wełnianych lub jedwabnych węzłów, zawiązanych na osnowie rząd po rzędzie, lekko przystrzyganych w trakcie tkania, a ostateczną wysokość nadaje im dopiero strzyżenie przy wykończeniu. Grubość runa, mierzona od spodu dywanu do wierzchołka runa, waha się zwykle od niskiej, około 3–6 mm (1/8–1/4 cala), do wysokiej, około 13–16 mm (1/2–5/8 cala). Drobne, gęste wzory przycina się krótko, by rysunek pozostał ostry; wyższe runo sprawdza się przy dużym natężeniu ruchu i ciężkich meblach, a niższe tam, gdzie liczy się prześwit pod drzwiami, oraz w wilgotnych pomieszczeniach. i symetryczny węzeł tureckiJeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runo i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI). dają splot drobniejszy niż w większości dywanów wiejskich, a runo jest przystrzyżone dość nisko, by uwydatnić szczegóły. Typowymi cechami są medaliony rombowe lub sześciokątne, drobne białe kropki w obwódce okalającej medalionDuży motyw pośrodku pola dywanu, wokół którego układa się reszta kompozycji; duży medalion centralny został podobno wprowadzony w epoce Safawidów (XVI–XVII wiek). Medaliony kwiatowe, typowe dla dywanów miejskich, takich jak Tabriz, Kashan i Sarouk, odczytuje się często jako kwiat lotosu, a sam motyw interpretowano też jako odzwierciedlenie wnętrza kopuły meczetu; medaliony geometryczne, zwykle sześciokątne lub rombowe, wyróżniają dywany wiejskie i plemienne, takie jak Heriz i Zanjan. Medalion może występować samodzielnie, łączyć się z czterema narożnikami, być otoczony mniejszymi medalionami powyżej i poniżej albo powtarzać się wzdłuż chodnika. Dywany bez motywu centralnego określa się jako allover. W dobrze wykonanym dywanie medalion leży pośrodku, a narożniki są swoimi wzajemnymi odbiciami lustrzanymi na tyle wiernie, na ile pozwala praca ręczna. oraz przypominający linę efekt pętli w bordiurze samego dywanu. Styl południowo-wschodni, zbliżony do dywanów SaroukPopularne, trwałe perskie dywany miejskie z Sarouku, miasta w środkowym Iranie, około 50 km (31 mil) na północ od Araku, znane od XIX wieku i eksportowane do Europy i Ameryki. Na bawełnianej podstawie spoczywa wełniane runo o średniej lub dużej grubości, niekiedy z jedwabnymi akcentami, wiązane zwykle węzłem perskim (niektóre starsze egzemplarze mają węzeł turecki), w gęstości średniej do wysokiej, do około 50 węzłów na cm² (około 320 na cal kwadratowy, KPSI). Wzory kwiatowe, medalionowe i allover, a także niektóre wzory herati, boteh i figuralne, pojawiają się na polach w kolorze beżu, kości słoniowej, kremu, granatu lub czerwieni, przy czym czerwień skłania się ku pomarańczowi lub rdzy; zwykle towarzyszy im wąska bordiura pomocnicza. Amerykańskie dywany Sarouk, tkane głównie w latach 20. i 30. XX wieku, dostosowywały wzory i barwy do gustu amerykańskiego, a wiele z nich przefarbowano na preferowaną różowoczerwoną barwę., jest dwuwątkowyKonstrukcja, w której między kolejnymi rzędami węzłów przez osnowę przeprowadza się dwie nitki wątku zamiast jednej. Podwójny wątek przykrywa podstawę, dlatego na spodzie drobno i ściśle tkanego dywanu widać tylko węzły i wątek, bez białych punktów osnowy, które zdradzają dywan z pojedynczym wątkiem, a sam dywan jest grubszy, gęstszy i cięższy. Typowymi dywanami dwuwątkowymi są Bijar i Heriz, podobnie jak w ogóle drobno tkane dywany perskie. i grubszy, z medalionami kwiatowymi lub wzorami drzewa życia; styl północno-zachodni, zbliżony do HamadanDywany z miasta Hamadan w zachodnim Iranie, od dawna uznanego regionu tkackiego, oraz z ponad 1500 okolicznych wsi, które razem wytwarzają tysiące wzorów. Dywany wiejskie, często tkane przez rodziny w domach zimą, to zwykle mniejsze dywany lub chodniki (niektóre dłuższe niż 6 m, czyli 20 stóp) o wzorach geometrycznych, z medalionem sześciokątnym lub rombowym albo o wzorze herati, w czerwieni, głębokim błękicie i kremie, wiązane węzłem symetrycznym (tureckim), zwykle o niskiej do średniej gęstości. Dywany z warsztatów miejskich są bardziej kwiatowe i drobniej wiązane. Runo jest wełniane, na bawełnianej podstawie (w niektórych starszych dywanach wełnianej), a standardowa w okolicach Hamadan konstrukcja z pojedynczym wątkiem daje miękkie runo, cieńsze niż w dywanach z podwójnym wątkiem., jest jednowątkowyKonstrukcja, w której tkacz przeprowadza między kolejnymi rzędami węzłów tylko jedną nitkę wątku. Ponieważ osnowa nie jest w pełni zakryta, na spodzie dywanu widać zygzak drobnych białych punktów podstawy, co ułatwia rozpoznanie tej konstrukcji, a runo bywa cieńsze i niższe niż przy tkaniu z podwójnym wątkiem. Pojedynczy wątek to standard w całej okolicy Hamadan: od dywanów Hamadan, Karaja i Mehraban po Senneh i wiele plemiennych dywanów kurdyjskich, a także w odmianie dywanów Malayer, na którą wpłynęły dywany Hamadan., geometryczny i o jaśniejszych barwach. Przeważają małe dywany i chodniki, głównie na granatowym, głęboko czerwonym lub kremowym tle.
Popularne, trwałe perskie dywany miejskie z Sarouku, miasta w środkowym Iranie, około 50 km (31 mil) na północ od Araku, znane od XIX wieku i eksportowane do Europy i Ameryki. Na bawełnianej podstawie spoczywa wełniane runoPowierzchnia dywanu lub wykładziny, utworzona ze stojących włókien w postaci ciętych pęczków lub pętelek. W dywanie wiązanym ręcznie tworzą ją przycięte końce tysięcy wełnianych lub jedwabnych węzłów, zawiązanych na osnowie rząd po rzędzie, lekko przystrzyganych w trakcie tkania, a ostateczną wysokość nadaje im dopiero strzyżenie przy wykończeniu. Grubość runa, mierzona od spodu dywanu do wierzchołka runa, waha się zwykle od niskiej, około 3–6 mm (1/8–1/4 cala), do wysokiej, około 13–16 mm (1/2–5/8 cala). Drobne, gęste wzory przycina się krótko, by rysunek pozostał ostry; wyższe runo sprawdza się przy dużym natężeniu ruchu i ciężkich meblach, a niższe tam, gdzie liczy się prześwit pod drzwiami, oraz w wilgotnych pomieszczeniach. o średniej lub dużej grubości, niekiedy z jedwabnymi akcentami, wiązane zwykle węzłem perskim (niektóre starsze egzemplarze mają węzeł tureckiJeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runo i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI).), w gęstości średniej do wysokiej, do około 50 węzłów na cm² (około 320 na cal kwadratowy, KPSILiczba węzłów na jednym calu kwadratowym dywanu wiązanego ręcznie (KPSI, od ang. knots per square inch; 1 KPSI to około 15,5 węzła na 10 × 10 cm), liczona linijką na spodzie dywanu przez pomnożenie liczby węzłów na calu wysokości przez liczbę węzłów na calu szerokości i uśredniana z dwóch lub trzech miejsc. Więcej węzłów daje ostrzejszy rysunek, a przy innych czynnikach bez zmian także nieco większą trwałość i wyższą cenę, ale sama gęstość nie przesądza o jakości: dywany Heriz i Bijar są trwałe przy niskiej i średniej gęstości węzłów, natomiast kwiatowe wzory krzywoliniowe rozmywają się, gdy węzłów jest za mało. Orientacyjne wartości: poniżej około 80 w grubo tkanych dywanach plemiennych, takich jak Gabbeh i Qashqai; 120–225 w wielu dywanach wiejskich; 300–700 w drobno wiązanych dywanach miejskich, takich jak Nain i Isfahan; 600–1000 i więcej w dywanach Qom z czystego jedwabiu.). Wzory kwiatowe, medalionowe i allover, a także niektóre wzory herati, botehMotyw w kształcie kropli z zagiętym górnym czubkiem, od stuleci wszechobecny w tkactwie perskim i kaszmirskim. Perskie słowo oznacza „krzew” lub „krzak” (niekiedy tłumaczone jako „pączkujący kwiat lub roślina”), a motyw symbolizuje wzrost i odrodzenie; odczytuje się go też jako cyprys, który gnie się na wietrze, lecz rzadko się łamie, jako płomień, nasiono, szyszkę albo stylizowany migdał. Gdy na początku XIX wieku tkacze ze szkockiego miasta Paisley zaczęli naśladować szale kaszmirskie, boteh stał się na Zachodzie znany jako „paisley”, od nazwy tego miasta. Na dywanach powtarza się zwykle na całym polu, zwłaszcza w dywanach Tabriz, Sarouk, Kerman, Mashhad i Malayer. i figuralne, pojawiają się na polach w kolorze beżu, kości słoniowej, kremu, granatu lub czerwieni, przy czym czerwień skłania się ku pomarańczowi lub rdzy; zwykle towarzyszy im wąska bordiura pomocniczaWąski pas biegnący wzdłuż szerokiej bordiury głównej dywanu, obramowujący ją i dopełniający granicę wokół pola, podobnie jak rama otacza obraz; nazywa się go też bordiurą poboczną. Na przykład w wielu dywanach Sarouk bordiurę główną otacza znacznie cieńsza bordiura pomocnicza, a szerokie bordiury kwiatowe, jak w niektórych dywanach Tabriz i Kashan, są często obramowane wąskimi bordiurami pomocniczymi. Szeroka bordiura główna i jej wąskie bordiury pomocnicze tworzą razem hierarchię pasów, która uwydatnia wzór.. Amerykańskie dywany Sarouk, tkane głównie w latach 20. i 30. XX wieku, dostosowywały wzory i barwy do gustu amerykańskiego, a wiele z nich przefarbowano na preferowaną różowoczerwoną barwę.
Drobno tkane dywany małych i średnich rozmiarów oraz chodniki z kurdyjskich wsi tkackich wokół Senneh (dzisiejszy Sanandadż) w zachodnim Iranie, znane ze starannej, cienkiej i zwartej konstrukcji z pojedynczym wątkiem, na bawełnianej podstawie z wełnianym runem. Wzory to głównie medaliony geometryczne i kompozycje allover, spotyka się też botehMotyw w kształcie kropli z zagiętym górnym czubkiem, od stuleci wszechobecny w tkactwie perskim i kaszmirskim. Perskie słowo oznacza „krzew” lub „krzak” (niekiedy tłumaczone jako „pączkujący kwiat lub roślina”), a motyw symbolizuje wzrost i odrodzenie; odczytuje się go też jako cyprys, który gnie się na wietrze, lecz rzadko się łamie, jako płomień, nasiono, szyszkę albo stylizowany migdał. Gdy na początku XIX wieku tkacze ze szkockiego miasta Paisley zaczęli naśladować szale kaszmirskie, boteh stał się na Zachodzie znany jako „paisley”, od nazwy tego miasta. Na dywanach powtarza się zwykle na całym polu, zwłaszcza w dywanach Tabriz, Sarouk, Kerman, Mashhad i Malayer. i herati; dominują ciemna czerwień, granat i brąz, czasem beż, z akcentami żółci, czerwieni, jasnej zieleni, pomarańczy i bieli. Od nazwy miasta wywodzi się „węzeł sennehAsymetryczny węzeł dywanów wiązanych ręcznie, odpowiednik symetrycznego węzła tureckiego (Ghiordes). Tkacz owija przędzę wokół jednej nitki osnowy i przeprowadza ją pod sąsiednią, zwykle pracując ręcznie, bez haczyka. Od spodu dywanu węzły wyglądają na przesunięte lub ułożone ukośnie, a nie jak równe kwadraty, a runo jest miększe w dotyku; węzeł ten pozwala na drobniejszy detal i większą gęstość węzłów. W Iranie orientacyjna reguła wiąże go z dywanami środkowej, wschodniej i południowej części kraju (Kashan, Isfahan, Nain, Kerman), podczas gdy północno-zachodnia i zachodnia część woli węzeł turecki, choć zdarzają się wyjątki. Delikatne krzywoliniowe wzory kwiatowe często przypisuje się właśnie jemu, ale dywany z węzłem tureckim potrafią być równie misterne.”, inna nazwa asymetrycznego węzła perskiego, chociaż tamtejsi tkacze w rzeczywistości stosują symetryczny węzeł tureckiJeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runo i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI)..
Ilustracja wygenerowana: powiększony model ze sznurków.
Asymetryczny węzeł dywanów wiązanych ręcznie, odpowiednik symetrycznego węzła tureckiego (Ghiordes). Tkacz owija przędzę wokół jednej nitki osnowy i przeprowadza ją pod sąsiednią, zwykle pracując ręcznie, bez haczyka. Od spodu dywanu węzły wyglądają na przesunięte lub ułożone ukośnie, a nie jak równe kwadraty, a runoPowierzchnia dywanu lub wykładziny, utworzona ze stojących włókien w postaci ciętych pęczków lub pętelek. W dywanie wiązanym ręcznie tworzą ją przycięte końce tysięcy wełnianych lub jedwabnych węzłów, zawiązanych na osnowie rząd po rzędzie, lekko przystrzyganych w trakcie tkania, a ostateczną wysokość nadaje im dopiero strzyżenie przy wykończeniu. Grubość runa, mierzona od spodu dywanu do wierzchołka runa, waha się zwykle od niskiej, około 3–6 mm (1/8–1/4 cala), do wysokiej, około 13–16 mm (1/2–5/8 cala). Drobne, gęste wzory przycina się krótko, by rysunek pozostał ostry; wyższe runo sprawdza się przy dużym natężeniu ruchu i ciężkich meblach, a niższe tam, gdzie liczy się prześwit pod drzwiami, oraz w wilgotnych pomieszczeniach. jest miększe w dotyku; węzeł ten pozwala na drobniejszy detal i większą gęstość węzłówLiczba węzłów na jednym calu kwadratowym dywanu wiązanego ręcznie (KPSI, od ang. knots per square inch; 1 KPSI to około 15,5 węzła na 10 × 10 cm), liczona linijką na spodzie dywanu przez pomnożenie liczby węzłów na calu wysokości przez liczbę węzłów na calu szerokości i uśredniana z dwóch lub trzech miejsc. Więcej węzłów daje ostrzejszy rysunek, a przy innych czynnikach bez zmian także nieco większą trwałość i wyższą cenę, ale sama gęstość nie przesądza o jakości: dywany Heriz i Bijar są trwałe przy niskiej i średniej gęstości węzłów, natomiast kwiatowe wzory krzywoliniowe rozmywają się, gdy węzłów jest za mało. Orientacyjne wartości: poniżej około 80 w grubo tkanych dywanach plemiennych, takich jak Gabbeh i Qashqai; 120–225 w wielu dywanach wiejskich; 300–700 w drobno wiązanych dywanach miejskich, takich jak Nain i Isfahan; 600–1000 i więcej w dywanach Qom z czystego jedwabiu.. W Iranie orientacyjna reguła wiąże go z dywanami środkowej, wschodniej i południowej części kraju (KashanWysokiej klasy dywany perskie z miasta Kashan w środkowym Iranie, ośrodka tkackiego od epoki Safawidów w XVII wieku, gdy władcy wypoczywali tam i wyposażali swoje wille w miejscowe dywany. Runo to zwykle sama wełna, często importowana wełna manchesterska, o średniej wysokości, na bawełnianej podstawie; dywany z wełny i jedwabiu są w większości starsze. Kompozycje są uporządkowane i mało zróżnicowane: medalion centralny, medalion z pasującymi narożnikami albo kwiatowe wzory allover, a do tego rzadki wzór zwany Darbari, podobno z niewielką bordiurą lub w ogóle bez niej. Dywany o wymiarach około 1,5 × 2,1 m (5 × 7 stóp) i mniejsze są bardziej zróżnicowane, mają na przykład wzory drzewa życia, wazonów i ptaków. Klasyczne barwy to głęboka czerwień, granat i krem; żółte lub zielone pola są rzadkie, a nowsze dywany są utrzymane w łagodniejszych pastelach., IsfahanPerskie dywany miejskie z Isfahanu w środkowym Iranie, należące do najdrobniej wiązanych na świecie: zwykle 500–700 KPSI (węzłów na cal kwadratowy, czyli mniej więcej 7750–10 850 węzłów na 10 × 10 cm), ustępujące pod tym względem jedynie dywanom z Qom. Większość tka się z drobnej wełny kork z młodych owiec; niektóre mają runo z jedwabiu i wełny na jedwabnej lub bawełnianej podstawie, a kilka podobno jest z czystego jedwabiu. Wzory czerpią z natury i z architektury miasta — od układów z medalionem i narożnikami oraz kwiatowych układów allover po sceny myśliwskie, drzewa życia, nisze modlitewne i obrazowe ogrody — zwykle w miękkich pastelach z indygo i jaskrawą czerwienią na tle w kolorze kości słoniowej. Większość dywanów jest sygnowana, a duże rozmiary są rzadkie i drogie., Nain, KermanWysokiej klasy dywany perskie z Kermanu w południowym Iranie, miasta słynącego z mistrzów farbiarzy, leżącego na dawnym szlaku handlowym między Iranem a Indiami i będącego jednym z historycznych ośrodków tkactwa dywanowego. Wzory są bardzo różnorodne: kwiatowe i allover, drzewo życia, kompozycje myśliwskie, ogrodowe i z otwartym polem, delikatne „wiosenne” wzory z maleńkich kwiatków oraz charakterystyczna technika „wazonowa”. Runo to zwykle miękka wełna kork na bawełnianej podstawie, czasem wełniano-jedwabne albo z czystego jedwabiu. W jednym dywanie może być od 15 do 30 kolorów: głównie głębokie czerwienie, kilka odcieni błękitu, zieleń i krem, a w nowszych dywanach także pastele, takie jak szampański, limonkowa zieleń, róż i szaroniebieski. Mniej więcej połowa dywanów Kerman, pochodząca z warsztatów niższej klasy, jest wiązana węzłem jufti, oszczędnościowym skrótem dającym rzadszy splot niższej jakości.), podczas gdy północno-zachodnia i zachodnia część woli węzeł tureckiJeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perski, czyli senneh). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runo i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (Tabriz, Bidjar, Heriz, wiejskie dywany Hamadan), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSI)., choć zdarzają się wyjątki. Delikatne krzywoliniowe wzory kwiatowe często przypisuje się właśnie jemu, ale dywany z węzłem tureckim potrafią być równie misterne.
Ilustracja wygenerowana: powiększony model ze sznurków.
Jeden z dwóch głównych rodzajów węzła w dywanach wiązanych ręcznie, zwany też węzłem symetrycznym (drugim jest asymetryczny węzeł perskiAsymetryczny węzeł dywanów wiązanych ręcznie, odpowiednik symetrycznego węzła tureckiego (Ghiordes). Tkacz owija przędzę wokół jednej nitki osnowy i przeprowadza ją pod sąsiednią, zwykle pracując ręcznie, bez haczyka. Od spodu dywanu węzły wyglądają na przesunięte lub ułożone ukośnie, a nie jak równe kwadraty, a runo jest miększe w dotyku; węzeł ten pozwala na drobniejszy detal i większą gęstość węzłów. W Iranie orientacyjna reguła wiąże go z dywanami środkowej, wschodniej i południowej części kraju (Kashan, Isfahan, Nain, Kerman), podczas gdy północno-zachodnia i zachodnia część woli węzeł turecki, choć zdarzają się wyjątki. Delikatne krzywoliniowe wzory kwiatowe często przypisuje się właśnie jemu, ale dywany z węzłem tureckim potrafią być równie misterne., czyli sennehDrobno tkane dywany małych i średnich rozmiarów oraz chodniki z kurdyjskich wsi tkackich wokół Senneh (dzisiejszy Sanandadż) w zachodnim Iranie, znane ze starannej, cienkiej i zwartej konstrukcji z pojedynczym wątkiem, na bawełnianej podstawie z wełnianym runem. Wzory to głównie medaliony geometryczne i kompozycje allover, spotyka się też boteh i herati; dominują ciemna czerwień, granat i brąz, czasem beż, z akcentami żółci, czerwieni, jasnej zieleni, pomarańczy i bieli. Od nazwy miasta wywodzi się „węzeł senneh”, inna nazwa asymetrycznego węzła perskiego, chociaż tamtejsi tkacze w rzeczywistości stosują symetryczny węzeł turecki.). Przędza jest owinięta wokół dwóch sąsiednich nitek osnowy, a oba jej końce wychodzą pomiędzy nimi, dlatego od spodu widać małe, równe, z grubsza kwadratowe główki węzłów; tkacze często wiążą go haczykiem. Nazwę zawdzięcza miastu Ghiordes (dziś Gördes) w Turcji; daje trwałe, precyzyjne runoPowierzchnia dywanu lub wykładziny, utworzona ze stojących włókien w postaci ciętych pęczków lub pętelek. W dywanie wiązanym ręcznie tworzą ją przycięte końce tysięcy wełnianych lub jedwabnych węzłów, zawiązanych na osnowie rząd po rzędzie, lekko przystrzyganych w trakcie tkania, a ostateczną wysokość nadaje im dopiero strzyżenie przy wykończeniu. Grubość runa, mierzona od spodu dywanu do wierzchołka runa, waha się zwykle od niskiej, około 3–6 mm (1/8–1/4 cala), do wysokiej, około 13–16 mm (1/2–5/8 cala). Drobne, gęste wzory przycina się krótko, by rysunek pozostał ostry; wyższe runo sprawdza się przy dużym natężeniu ruchu i ciężkich meblach, a niższe tam, gdzie liczy się prześwit pod drzwiami, oraz w wilgotnych pomieszczeniach. i jest typowy dla Turcji, Kaukazu i północno-zachodniego Iranu (TabrizDywany z Tabriz, wielkiego miasta w północno-zachodnim Iranie i dawnej stolicy Safawidów, oraz z okolicznych wsi, gdzie początki tkactwa sięgają co najmniej XVI wieku. Tkacze używają węzła tureckiego i małych metalowych haczyków, które dają bardzo regularne, symetryczne wzory, zwykle na bawełnianej podstawie (w najdrobniej tkanych egzemplarzach jedwabnej), często z podwójnym wątkiem, z runem od krótko przystrzyżonego do średniego. Gęstość węzłów waha się od około 8 do 78 węzłów na cm² (od 50 do 500 na cal kwadratowy, KPSI); dywany na jedwabnej podstawie mogą przekraczać 93 węzły na cm² (600 na cal kwadratowy), a jedwabne akcenty dodają żywości wzorom kwiatowym. Niektóre warsztaty tkają wyłącznie dywany z wełny i jedwabiu, preferując pastelowe barwy. Tabriz oferuje najszerszy wybór wzorów i barw spośród wszystkich perskich ośrodków: wzory medalionowe, kwiatowe, herati, myśliwskie i wazonowe, a także większość dywanów figuralnych z portretami. Dywan sprzedawany jako „w stylu Tabriz” niekoniecznie został utkany w Tabriz., BidjarDywany z miasta Bijar w prowincji Kurdystan w północno-zachodnim Iranie oraz z okolicznych wsi; nazwa obejmuje zarówno drobne, jak i grube dywany z podwójnym wątkiem, tkane przez plemiona kurdyjskie, a w warsztatach przez tkaczy Afshar. Zwane „żelaznymi dywanami” Iranu, należą do najcięższych w stosunku do rozmiaru: podwójny wątek, węzły symetryczne (tureckie) i mocno zbijane rzędy, często przy wełnie utrzymywanej w stanie mokrym, dają grube, gęste runo. Wzory sięgają od kwiatowych, herati i medalionowych po geometryczne, czerpiąc zarówno z wzorów Isfahanu i Kashanu, jak i ze źródeł rosyjskich, kaukaskich i europejskich (m.in. bukiet róż w stylu francuskim), a utrzymane są w nasyconych, szlachetnych odcieniach rdzawego, czerwonego, beżowego i granatowego. Bijary to często niewielkie formaty lub chodniki, duże rozmiary należą do rzadkości, a płasko tkane końce i frędzle są zwykle plecione., HerizWyraziste dywany wiejskie z okolic Heriz w północno-zachodnim Iranie, niedaleko Tabriz, najbardziej znane ze wszystkich perskich dywanów wiejskich. Bardzo trwałe czynią je gruba, wytrzymała wełna w runie na bawełnianej podstawie, zwykle z podwójnym wątkiem dla większej grubości, oraz niska do średniej gęstość węzłów (zwykle podawana jako około 120–170 KPSI, czyli węzłów na cal kwadratowy, mniej więcej 1900–2600 na 10 × 10 cm); wytrzymałość wełny tradycyjnie przypisuje się górskiej wodzie zawierającej miedź. Klasyczny wzór to duży, kanciasty medalion z czterema narożnikami, czasem układ allover, w rdzawej czerwieni, którą tradycyjnie przypisuje się minerałom miedzi w miejscowej rzece, z ciemnym granatem i kremem. Bakshaish i Serapi, ten drugi liczący dziś ponad sto lat, są ich starszymi odmianami., wiejskie dywany HamadanDywany z miasta Hamadan w zachodnim Iranie, od dawna uznanego regionu tkackiego, oraz z ponad 1500 okolicznych wsi, które razem wytwarzają tysiące wzorów. Dywany wiejskie, często tkane przez rodziny w domach zimą, to zwykle mniejsze dywany lub chodniki (niektóre dłuższe niż 6 m, czyli 20 stóp) o wzorach geometrycznych, z medalionem sześciokątnym lub rombowym albo o wzorze herati, w czerwieni, głębokim błękicie i kremie, wiązane węzłem symetrycznym (tureckim), zwykle o niskiej do średniej gęstości. Dywany z warsztatów miejskich są bardziej kwiatowe i drobniej wiązane. Runo jest wełniane, na bawełnianej podstawie (w niektórych starszych dywanach wełnianej), a standardowa w okolicach Hamadan konstrukcja z pojedynczym wątkiem daje miękkie runo, cieńsze niż w dywanach z podwójnym wątkiem.), dokąd według tradycji wprowadzili go Turcy seldżuccy, choć sam węzeł jest znacznie starszy. Węzłowi perskiemu często przypisuje się drobniejszy rysunek, jednak rodzaj węzła jest tendencją, a nie granicą: dywany Tabriz wiązane węzłem tureckim osiągają około 78 węzłów na cm² (około 500 na cal kwadratowy, KPSILiczba węzłów na jednym calu kwadratowym dywanu wiązanego ręcznie (KPSI, od ang. knots per square inch; 1 KPSI to około 15,5 węzła na 10 × 10 cm), liczona linijką na spodzie dywanu przez pomnożenie liczby węzłów na calu wysokości przez liczbę węzłów na calu szerokości i uśredniana z dwóch lub trzech miejsc. Więcej węzłów daje ostrzejszy rysunek, a przy innych czynnikach bez zmian także nieco większą trwałość i wyższą cenę, ale sama gęstość nie przesądza o jakości: dywany Heriz i Bijar są trwałe przy niskiej i średniej gęstości węzłów, natomiast kwiatowe wzory krzywoliniowe rozmywają się, gdy węzłów jest za mało. Orientacyjne wartości: poniżej około 80 w grubo tkanych dywanach plemiennych, takich jak Gabbeh i Qashqai; 120–225 w wielu dywanach wiejskich; 300–700 w drobno wiązanych dywanach miejskich, takich jak Nain i Isfahan; 600–1000 i więcej w dywanach Qom z czystego jedwabiu.).