Barwniki pozyskiwane z roślin, nasion, kwiatów i korzeni oraz, w niektórych tradycjach, ze źródeł zwierzęcych, używane do farbowania wełny i jedwabiu do dywanów. Tkacze, przede wszystkim plemienni, często przygotowują je z miejscowych roślin i innych zasobów naturalnych regionu, co nadaje każdemu regionowi charakterystyczną gamę tonów; typowymi surowcami barwierskimi są korzeń marzanny (czerwienie w odcieniu terakoty), indygo (błękity), łupiny orzecha włoskiego (brązy) i łupiny granatu (żółcie). Ponieważ barwnik powstaje w małych, rzemieślniczych partiach, odcienie różnią się nieco między partiami, co daje efekt abrash. Barwniki naturalne są cenione za bogatą, harmonijną, łagodną w tonie barwę, która z wiekiem blaknie delikatnie i równomiernie oraz niewiele farbuje wilgotną ściereczkę, choć dywan może łączyć głównie barwniki naturalne z kilkoma syntetycznymi.
Dywan o splocie płaskim, bez runa, tradycyjnie wykonywany w Turcji, Iranie, Afganistanie i na Bałkanach. Barwne nitki wątku przeplata się z osnową bez węzłów, dzięki czemu obie strony wyglądają tak samo. Włókna to zwykle wełna, bawełna lub kozia sierść, a barwniki naturalne często dają lekkie różnice odcieni, które są normalne i nie stanowią wady. Dzięki niewielkiej grubości kilim nie zahacza o drzwi i może też wisieć na ścianie jako dekoracja. W dywanie wiązanym „kilim” oznacza także płasko tkany pas na każdym końcu, w którym dodatkowe rzędy wątku zabezpieczają końce przy frędzlach.
Fachowy test rodzaju barwnika i wieku dywanu: runo rozchyla się lub odgina i ogląda od czubków w dół, aż do miejsca, w którym styka się z podstawą. Kolor, który ciemnieje ku podstawie, oznacza zwykle barwnik syntetyczny, który wyblakł pod wpływem światła na czubkach, co wskazuje, że dywan pochodzi z końca XIX wieku lub z czasów późniejszych. Barwniki naturalne, niemal powszechne przed 1860 rokiem, blakną łagodnie i równomiernie, natomiast kolor postarzany sztucznie sprawia wrażenie wybielonego i tworzy wyraźny pas mniej więcej w połowie długości włókna.
Jedna partia barwnika wraz z przędzą nim zabarwioną, przy czym całość przybiera ten sam odcień. Barwniki naturalne powstają w małych, rzemieślniczych partiach, a gdy jedna się skończy, następnej nie da się dokładnie dopasować, więc przędza z różnych partii nieco różni się tonem. W gotowym dywanie różnica ujawnia się jako zmiany odcienia zwane abrash, odczytywane jako oznaka ręcznego farbowania, natomiast idealnie płaski, jednolity kolor wskazuje na barwniki syntetyczne i produkcję maszynową.
Miękki, złagodzony wygląd, jaki barwniki naturalne dywanu nabierają przez dziesięciolecia użytkowania i działania światła: barwy układają się w subtelniejsze, bardziej harmonijne tony, które łagodnieją, a nie tylko blakną; wełna staje się też miększa, a luźne włókna ścierają się, dzięki czemu wzór jest wyraźniej czytelny. Patyna najpełniej rozwija się w dywanach antycznych i uchodzi za oznakę prawdziwego wieku. Sztuczne zabiegi postarzające ją naśladują, lecz zwykle dają wygląd wypłowiały, z nagłym pasem koloru we włóknie zamiast stopniowego blaknięcia od czubka do nasady.
Nowo utkany dywan, który kopiuje wzory znacznie starszych dywanów i często jest wykończony tak, by wyglądał na postarzony: krótko przystrzyżone runo, pranie kamieniami, ekspozycja na słońce i miękko cieniowane barwniki naturalne — choć w istocie nie jest stary. Typowe przykłady to dywany Peshawar (Chobi) oraz tkane w Pakistanie dywany w stylu Oushak i kazak. Ponieważ dawne wzory są stale odtwarzane, samym wzorem nie da się datować dywanu, a zużycie także nie jest wiarygodną wskazówką. Znawcy przyglądają się więc barwie: barwniki naturalne blakną łagodnie wzdłuż włókna runa, od czubka do nasady, podczas gdy barwa poddana obróbce wygląda zwykle na wypłowiałą i ma ostry pas. Dywan uchodzący za bardzo stary, a bez żadnych napraw, może być niedawną kopią.
Rozjaśnienie barw dywanu po długim działaniu bezpośredniego światła słonecznego, najbardziej widoczne wtedy, gdy jedna część dywanu leżała w plamie słońca padającej z okna, a reszta pozostawała w cieniu, przez co ten fragment jest wyraźnie jaśniejszy. Barwniki naturalne i tak łagodnieją z wiekiem, jednak plamiste wypłowienie uchodzi za wadę stanu i nie jest tym samym co abrash, łagodne zróżnicowanie barw wynikające z partii barwnika i wełny. Ogranicza je zasłanianie okien zasłonami lub żaluzjami w godzinach największego nasłonecznienia, folia filtrująca UV, kawałek tkaniny położony na odsłoniętym fragmencie oraz okresowe obracanie dywanu; dywan wystawiony na zewnątrz do wysuszenia na słońcu nie powinien zaś długo leżeć licem w mocnym słońcu.
Znaleziono 7 wyników dla „Barwniki naturalne”
📎 Link do udostępnienia: https://yourcarpet.com/pl/resources-and-guides/carpet-dictionary?search=Barwniki%20naturalne